Đầu bếp Vũ Nhất Thông, người sáng lập trung tâm Eric Cooking Class, lý giải rằng hiện tượng này nằm ở đặc tính truyền nhiệt, cấu trúc vật liệu và tính chất hóa học của đất nung.

Khả năng truyền nhiệt chậm và phân bổ đồng đều

Các loại nồi kim loại có ưu điểm dẫn nhiệt nhanh nhưng thường không đều, dễ tập trung nhiệt lượng ở đáy nồi tạo ra các điểm nóng cục bộ. Điều này khiến lớp thực phẩm dưới đáy dễ bị cháy khét trước khi phần phía trên kịp chín hoặc ngấm gia vị.

Ngược lại, đất nung là vật liệu dẫn nhiệt kém. Đặc tính này giúp nồi đất nóng lên một cách từ từ. Nhiệt lượng không tập trung cục bộ mà lan tỏa đồng đều từ đáy lên khắp thành nồi, tạo ra một môi trường nhiệt ổn định. Nhờ đó, thịt và cá được làm nóng đều, chín từ trong ra ngoài, hạn chế tối đa tình trạng bên ngoài bị quá nhiệt nhưng bên trong chưa kịp mềm.

Cơ chế điều hòa độ ẩm qua các lỗ siêu nhỏ

Điểm khác biệt lớn nhất giúp nồi đất vượt trội hơn nồi kim loại trong các món kho lâu là cấu trúc bề mặt chứa vô số lỗ siêu nhỏ.

Khi nấu, hơi nước từ thực phẩm và gia vị thoát ra sẽ thấm vào các lỗ xốp này, sau đó liên tục tuần hoàn ngược trở lại lòng nồi dưới dạng hơi ẩm nóng. Cơ chế này hoạt động tương tự một hệ thống hấp mini khép kín, giữ cho nguyên liệu luôn mọng nước và không bị khô xác.

Đồng thời, một lượng nước rất nhỏ vẫn có thể bay hơi chậm qua thành nồi, giúp nước kho sánh lại một cách tự nhiên, tạo độ keo óng ả cho món ăn mà không cần sử dụng đến các chất phụ gia tạo độ đặc.

Tính trơ hóa học bảo toàn hương vị nguyên bản

Khi chế biến các món kho đậm vị truyền thống của Việt Nam, người nấu thường sử dụng các gia vị có tính axit hoặc kiềm cao như nước mắm, nước hàng, me hoặc chanh. Việc sử dụng nồi kim loại chất lượng kém có thể dẫn đến các phản ứng hóa học nhẹ, khiến món ăn đôi khi có mùi ngang hoặc vị kim loại.

Trong khi đó, đất sét nung là một loại vật liệu trơ, hoàn toàn không phản ứng hóa học với các thành phần trong thức ăn ở nhiệt độ cao. Đặc tính này giúp bảo toàn tính tinh khiết và hương vị nguyên bản của từng nguyên liệu, từ vị ngọt của thịt cá đến mùi thơm của hành, tỏi, tiêu.

Quy trình xử lý nồi đất mới mua để tăng độ bền

Để tối ưu hóa công năng và hạn chế tình trạng nứt vỡ do sốc nhiệt trong quá trình sử dụng, đầu bếp Vũ Nhất Thông khuyến cáo người nội trợ nên xử lý nồi mới theo các bước sau:

– Ngâm nước: Ngâm toàn bộ nồi và nắp trong nước sạch từ 4 đến 6 tiếng để các lỗ xốp ngậm đủ nước, giúp đất nung dẻo dai hơn khi gặp nhiệt độ cao.

– Thoa dầu ăn: Vớt nồi ra, lau khô hoàn toàn bề mặt, sau đó thoa một lớp dầu ăn mỏng đều khắp lòng nồi.

– Tôi nồi: Đặt nồi lên bếp và đun ở mức lửa nhỏ nhất trong khoảng 10-15 phút, sau đó tắt bếp và để nồi nguội tự nhiên trước khi mang đi rửa sạch và sử dụng.

Bảo Nhiên