Nghiên cứu về vụ va chạm với tàu Thử nghiệm chuyển hướng tiểu hành tinh kép (DART) của NASA làm thay đổi quỹ đạo của cặp tiểu hành tinh Dimorphos – Didymos quanh Mặt Trời mới công bố trên tạp chí Science Advances hôm 6/3. Theo NASA, đây là lần đầu tiên vật thể nhân tạo làm thay đổi quỹ đạo của một thiên thể quanh Mặt Trời ở mức đo lường được.

Sự thay đổi quỹ đạo rất nhỏ, chỉ 0,15 giây, nhưng nhóm nhà khoa học cho rằng chừng đó đủ để tạo ra khác biệt. “Nếu đủ thời gian, ngay cả một thay đổi nhỏ cũng có thể phát triển thành sự lệch hướng đáng kể”, Thomas Statler, nhà khoa học tại trụ sở NASA ở Washington DC, cho biết.

Statler nhận định, kết quả đo đạc với độ chính xác cao của nhóm nghiên cứu giúp tái khẳng định va chạm động lực học là phương pháp triển vọng giúp bảo vệ Trái Đất khỏi nguy hiểm từ tiểu hành tinh, đồng thời chứng minh một cặp tiểu hành tinh có thể bị lệch hướng chỉ nhờ tác động một trong hai “thành viên”.

Rahil Makadia, tác giả chính của nghiên cứu, cùng đồng nghiệp đã theo dõi “che khuất sao” – hiện tượng tiểu hành tinh đi ngang qua phía trước một ngôi sao khiến ánh sáng của nó mờ đi trong chưa đầy một giây – để thu được những phép đo về vị trí, tốc độ và hình dạng tiểu hành tinh.

Việc thu thập dữ liệu không dễ. Dựa trên ghi chép về 22 lần che khuất sao của các nhà thiên văn nghiệp dư khắp thế giới cùng nhiều năm quan sát bổ sung, nhóm Makadia đo được quỹ đạo của Didymos quanh Mặt Trời với độ chính xác cao, đồng thời thực hiện những phép tính có thể hỗ trợ cho nỗ lực phòng thủ hành tinh trong tương lai.

Ngày 26/9/2022, NASA cho tàu DART đâm vào tiểu hành tinh Dimorphos, kiểm chứng chiến lược bảo vệ Trái Đất khỏi những thiên thể có khả năng gây nguy hiểm bằng va chạm động lực học. Cặp tiểu hành tinh Dimorphos – Didymos liên kết với nhau bằng lực hấp dẫn, trong đó Didymos lớn hơn với đường kính khoảng 780 m. Vì Dimorphos nhỏ hơn, đường kính khoảng 160 m, việc dịch chuyển nó sẽ dễ dàng hơn.

Theo ước tính năm 2022, thử nghiệm khiến thời gian hoàn thành một vòng quỹ đạo của Dimorphos xung quanh Didymos rút ngắn 32 phút, vượt kỳ vọng ban đầu. Ngoài ra, vụ va chạm còn làm văng 1-10 triệu kg vật chất ra không gian.

Thu Thảo (Theo AFP, Science Alert)