Thông tin được ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam nói tại hội thảo quốc gia về phát triển kinh tế biển bền vững, chiều 5/6. Đây là hội thảo tham vấn về sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.

Theo ông Toản, sau gần 10 năm thực hiện, Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo năm 2015 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho việc quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường biển, hải đảo.

Tuy nhiên, khuôn khổ pháp lý về sử dụng không gian biển vẫn chưa hoàn thiện trong khi nhiều lĩnh vực mới như điện gió ngoài khơi, nuôi biển công nghệ cao hay logistics được đánh giá có tiềm năng lớn. Cụ thể, chế định pháp lý về quyền sử dụng khu vực biển chưa được hình thành đầy đủ, khiến việc thu hút đầu tư dài hạn và khai thác hiệu quả không gian biển gặp nhiều khó khăn.

Để khắc phục, ông Toản cho biết dự thảo luật đề xuất quyền sử dụng khu vực biển có thể được xác lập thông qua 3 hình thức gồm giao, cho thuê và đăng ký sử dụng khu vực biển, tùy mục đích và quy mô của từng hoạt động.

Dự thảo cũng lần đầu đưa ra quy định tổ chức, cá nhân có thể được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng khu vực biển và xây dựng hồ sơ hải chính. Tổ chức, cá nhân cũng dự kiến được chuyển mục đích sử dụng, chuyển nhượng, cho thuê, góp vốn hoặc thế chấp quyền sử dụng khu vực biển và tài sản gắn liền với điều kiện chặt chẽ, minh bạch.

Nếu được luật hóa, đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc xác lập quyền tài sản với không gian biển. Giới chuyên gia nhận định cơ chế này có nhiều điểm tương đồng với việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bởi tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để tổ chức, cá nhân đầu tư dài hạn và huy động vốn cho các dự án trên biển.

Theo ông Nguyễn Quốc Toản, việc mở rộng quyền phải đi đôi với trách nhiệm bảo vệ tài nguyên, môi trường biển, thực hiện nghĩa vụ tài chính và tuân thủ các yêu cầu về an ninh, quốc phòng.

Việt Nam có hơn 3.260 km bờ biển, vùng biển rộng khoảng một triệu km2 và nằm trên nhiều tuyến hàng hải quốc tế quan trọng. Kinh tế biển được xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của đất nước, theo Nghị quyết 36 về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến 2030 tầm nhìn 2045.

Cũng theo dự thảo, khu vực biển có lợi thế hoặc khả năng cạnh tranh về nhu cầu sử dụng có thể được đưa vào đấu giá để thu hút nguồn lực, và xóa bỏ cơ chế “xin – cho”. Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam nói tư duy quản lý sẽ chuyển từ đơn ngành, đơn thuần bảo vệ môi trường sang quản trị không gian liên ngành, liên vùng dựa trên quy hoạch quốc gia.

Dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo sửa đổi dự kiến được trình Quốc hội xem xét vào tháng 10/2026.

Gia Chính