Thông tin được ông Nguyễn Trung Tín, Phó trưởng Ban Quản lý các Khu chế xuất và khu công nghiệp TP HCM (Hepza) nêu tại diễn đàn “Công nghiệp 4.0 và chuỗi cung ứng thông minh – động lực mới cho TP HCM”, chiều 17/6.

Theo ông, biến động thế giới và xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu đặt ra yêu cầu cấp thiết đổi mới mô hình phát triển khu chế xuất, khu công nghiệp theo hướng công nghệ cao, sản xuất thông minh, tích hợp logistics. “Đây là thời điểm để TP HCM đẩy mạnh tái cấu trúc”, ông Tín nói.

Hepza đang hoàn thiện đề án trình UBND TP HCM để bước đầu chuyển đổi 17 khu công nghiệp, chế xuất (khoảng 3.800 ha) sang mô hình thông minh, ứng dụng AI và Internet vạn vật (IoT).

TP HCM và vùng phụ cận có hơn 43.000 doanh nghiệp công nghiệp và 90 khu công nghiệp, khu chế xuất. Theo quy hoạch đến 2050, đầu tàu kinh tế sẽ có 105 khu công nghiệp, tổng diện tích hơn 49.000 ha.

Ông Hoàng Quang Phòng, Phó chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhận xét thành phố vẫn đối mặt hạ tầng kết nối chưa đồng bộ, chi phí logistics cao, năng suất lao động và tỷ lệ nội địa hóa thấp.

Trong khi đó, tự động hóa và cạnh tranh quốc tế đang đè nặng lên các mô hình sản xuất truyền thống. “Chuyển đổi kép, vừa số hóa để thông minh, vừa xanh hóa để bền vững là yêu cầu bắt buộc”, ông nói.

Các chuyên gia cũng đồng thuận TP HCM cấp thiết “đại tu” các khu công nghiệp. Ông Mickaël Driol, CEO Mekong Partners, Đồng chủ tịch Ủy ban Sourcing, Phòng Thương mại Pháp tại Việt Nam, chỉ ra địa phương đứng trước “cơ hội hiếm có” để bước lên những nấc thang giá trị cao hơn.

Theo ông, dòng vốn vào Việt Nam đang thay đổi về bản chất. Các tập đoàn đa quốc gia không còn đơn thuần di dời một nhà máy mà muốn xây dựng mạng lưới nhà cung cấp, năng lực kỹ thuật và các trung tâm điều hành khu vực.

Ông Hardy Diec, Giám đốc điều hành Tập đoàn KCN Việt Nam, đơn vị phát triển nhà xưởng xây sẵn tại nhiều địa phương, gồm dự án tại khu công nghiệp Sóng Thần 3 (Bình Dương cũ), cũng ghi nhận xu hướng này.

“Nhà đầu tư ngoài tìm kiếm địa điểm sản xuất, quan tâm nhiều hơn đến khả năng kết nối giữa nhà máy, hệ thống logistics, cảng biển, nguồn lao động và chuỗi cung ứng trong cùng một vùng kinh tế”, ông Diec cho biết.

Do đó, TP HCM cần ưu tiên nâng cao năng lực quản trị, minh bạch hóa hạ tầng và dữ liệu, xây dựng các mô hình tham chiếu thành công như nhà máy “Lighthouse”. Đây là mô hình chuẩn nhà máy ứng dụng công nghệ đột phá từ cách mạng công nghiệp 4.0 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), và xây dựng năng lực truy xuất chuỗi cung ứng.

Đại diện VCCI kiến nghị thành phố sớm chuyển đổi các khu công nghiệp, chế xuất hiện hữu như Tân Thuận, Tân Bình, Hiệp Phước, Cát Lái, Bình Chiểu sang mô hình khu công nghiệp sinh thái (Eco-Industrial Park) gắn ứng dụng công nghệ cao.

Cùng với đó, các giải pháp tiết kiệm năng lượng và hệ thống điện mặt trời áp mái cần được tích hợp bắt buộc vào quy hoạch hạ tầng dùng chung để duy trì lợi thế cạnh tranh dài hạn. TP HCM cũng nên khuyến khích ban quản lý các khu công nghiệp ứng dụng số hóa liên kết, xử lý 100% hồ sơ trực tuyến.

Phó trưởng ban quản lý Hepza Nguyễn Trung Tín cho biết, 3 giải pháp trong quá trình tái cấu trúc các khu công nghiệp, chế xuất tại TP HCM, gồm giải quyết dứt điểm các tồn tại kéo dài, xây dựng các khu công nghiệp sinh thái, thông minh theo chuẩn quốc tế và cải cách thủ tục hành chính.

Theo chiến lược phát triển dịch vụ logistics tới 2035 được Sở Công Thương tham mưu UBND TP HCM, thành phố đặt mục tiêu giảm chi phí này xuống còn tương đương 11-14% tổng sản phẩm trên địa bàn, và có ít nhất 1 trung tâm dịch vụ logistics hiện đại đạt chuẩn quốc tế.

Viễn Thông