Xu hướng tạo bản sao kỹ thuật số của “người cũ” bắt nguồn từ một dự án mã nguồn mở “Colleague skill”, do Zhou Tianyi, một kỹ sư trí tuệ nhân tạo (AI) tại Thượng Hải, phát triển. Ban đầu, hệ thống được thiết kế nhằm số hóa kiến thức, kinh nghiệm làm việc của nhân viên, giúp doanh nghiệp lưu trữ tri thức nội bộ.

Khi công cụ phổ biến, giới lập trình bắt đầu ứng dụng vào đời sống cá nhân. Nhiều người dùng hệ thống này để tạo bản sao của những người nổi tiếng như Elon Musk hay Steve Jobs. Bất chấp cảnh báo của kỹ sư Zhou về việc không dùng nền tảng để sao chép con người, tính năng “Ex-partner skill” (Bản sao người yêu cũ) vẫn lan truyền.

Để sử dụng, người dùng phải tải lên hệ thống toàn bộ lịch sử trò chuyện, bài đăng mạng xã hội và hình ảnh của đối phương. Tiếp đó, họ bồi đắp dữ liệu bằng thói quen ăn uống, các chuyến đi hay những lần tranh cãi cũ để hoàn thiện tính cách mô hình. Do quá trình này đòi hỏi am hiểu kỹ thuật, nhiều người chấp nhận chi 4-6 USD thuê người thiết lập khung cơ bản. Kết quả tạo ra các “người yêu cũ” ảo có khả năng mô phỏng giọng điệu và thói quen ngôn ngữ của bản gốc.

Nhiều người trẻ đã tích hợp hệ thống này vào ứng dụng nhắn tin để tương tác hàng ngày. Một người dùng tên Bingtangcheng cho biết anh đã thức đêm để huấn luyện mô hình. Khi thấy phiên bản ảo của bạn gái cũ xuất hiện trên WeChat, anh nói mọi nỗ lực là xứng đáng. “Tôi đã có thể nói ra những điều chưa từng nói và điều đó giúp tôi thấy dễ chịu hơn”, anh kể.

Ở chiều ngược lại, một người dùng nữ cho biết cô đã trải qua cảm giác chia tay thêm một lần nữa sau khi tạo bản sao, nhưng điều này giúp cô nhìn nhận mối quan hệ lý trí hơn.

Xu hướng này đang tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều. Bà Wanqiu, chuyên gia tư vấn hôn nhân tại Quảng Đông, nhận định việc dùng công cụ để nhìn lại vấn đề nhằm cải thiện bản thân không phải là ngoại tình tư tưởng, miễn là không gây hại cho người hiện tại. Tuy nhiên, bà cảnh báo công nghệ này dễ tạo ra sự gắn bó quá mức, cản trở việc xây dựng các mối quan hệ thực tế.

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Zhong từ một công ty luật tại Quảng Đông cho biết hành vi sử dụng lịch sử trò chuyện hoặc dữ liệu của người khác để tạo AI khi chưa có sự đồng ý là vi phạm luật bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Những năm gần đây, công nghệ đã thay đổi cách con người xử lý tổn thương tình cảm. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia tâm lý lo ngại nguy cơ ngoại tình cảm xúc khi người dùng lạm dụng việc tương tác với bản sao kỹ thuật số.

Giữa tháng 3, khi các mô hình AI cũ bị loại bỏ, làn sóng “tan vỡ trái tim trên mạng” đã lan rộng trên mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều người từng gắn bó cảm xúc với AI cho biết các phiên bản mới trở nên lạnh lùng và xa lạ. Cùng lúc đó, ngày càng nhiều người tìm đến AI để tạo bản sao kỹ thuật số của những người thân đã qua đời.

Một cư dân mạng nhận xét con người đang đối mặt với thách thức đạo đức từ tiến bộ công nghệ. Tuy nhiên, giá trị con người không nằm ở chức năng mà ở quá trình trưởng thành. Những cảm xúc như bực bội, hoang mang, hạnh phúc hay giận dữ là phần không thể số hóa và không thể thay thế của mỗi cá nhân.