Mark Zuckerberg nhận lương 1 USD tại Meta năm 2024. Elon Musk nhận 0 USD từ Tesla. Ngay cả huyền thoại đầu tư Warren Buffett cũng chỉ duy trì mức lương 100.000 USD mỗi năm.

Trong cuốn sách The Second Estate (Tầng lớp thứ hai), giáo sư Ray Madoff (Đại học Boston) nhận định đây không phải sự khiêm tốn, mà là cách hệ thống thuế Mỹ vô tình nới rộng khoảng cách giàu nghèo suốt 40 năm qua.

Né thuế bằng lương tượng trưng

Theo bà Madoff, nguyên nhân cốt lõi nằm ở chính sách: thu nhập từ tiền lương luôn chịu mức thuế nặng nhất. Tại Mỹ, một người tự doanh kiếm 60.000 USD phải đóng hơn 13.000 USD thuế. Nhóm nhân sự cấp cao lương 400.000 USD có thể phải nộp tới 30-50% tổng thu nhập.

Bằng cách cắt bỏ tiền lương, giới tỷ phú đưa thu nhập chịu thuế về gần bằng 0. Trong khi đó, tài sản của họ vẫn tăng trưởng phi mã nhờ giá trị cổ phiếu. Ví dụ, tài sản của Elon Musk hay Zuckerberg có thể tăng hàng trăm tỷ USD mỗi năm, nhưng phần giá trị này hoàn toàn không bị đánh thuế nếu họ chưa bán cổ phiếu.

Sống nhờ tiền vay và mua lại cổ phiếu

Thay vì nhận cổ tức (vốn bị đánh thuế cao), các ông chủ doanh nghiệp chọn cách để công ty mua lại cổ phiếu (stock buybacks). Hành động này đẩy giá trị tài sản của cổ đông lên cao mà không tạo ra “thu nhập” trên giấy tờ để cơ quan thuế có thể “sờ gáy”.

Để duy trì lối sống vương giả như mua siêu xe, du thuyền hay biệt thự mà không cần bán cổ phiếu, giới siêu giàu chọn cách vay nợ. Những tỷ phú như Larry Ellison hay Elon Musk thế chấp cổ phiếu để vay ngân hàng với lãi suất cực thấp. Điều đặc biệt là các khoản vay này không được coi là thu nhập, do đó mức thuế là 0%.

Gánh nặng dồn lên tầng lớp trung lưu

Giáo sư Madoff chỉ ra nghịch lý: Gánh nặng thuế đang đổ dồn lên vai nhóm trung lưu có thu nhập cao từ lương như bác sĩ, luật sư, nhà quản lý với mức đóng lên tới 50%. Nhóm này đóng góp tỷ trọng lớn vào ngân sách, trong khi 1% người giàu nhất nước Mỹ – nắm giữ 30% tài sản quốc gia – lại gần như đứng ngoài “lưới” thuế thu nhập cá nhân.

Ngay cả thuế thừa kế – công cụ được kỳ vọng điều tiết xã hội – cũng bị vô hiệu hóa bởi các chiến thuật tài chính và vận động hành lang. Tổng thuế thừa kế thu được năm 2024 tại Mỹ chỉ khoảng 30 tỷ USD, con số quá nhỏ bé so với khối tài sản 50.000 tỷ USD mà nhóm 1% siêu giàu đang nắm giữ.

Minh Phương (Theo Japan Today)