Vì sao trẻ không muốn nói chuyện với cha mẹ?

Thanh thiếu niên có thể ít trò chuyện với cha mẹ nhưng lại thích tâm sự với bạn bè, người thân, trên mạng xã hội hoặc thậm chí trí tuệ nhân tạo.

Theo tiến sĩ Caroline Danda, nhà tâm lý học lâm sàng trẻ em tại Mỹ, đây là quá trình phát triển bình thường khi trẻ có xu hướng tách khỏi gia đình. “Trẻ cần xây dựng những mối quan hệ bền chặt hơn với bạn bè đồng trang lứa để từng bước trở nên độc lập”, bà Danda cho biết.

Tuy nhiên, phản ứng của cha mẹ cũng là nguyên nhân khiến con cái khó mở lòng. Các chuyên gia chỉ ra những lỗi phổ biến phụ huynh nên tránh:

Luôn tìm cách giải quyết vấn đề

Khi con kể khó khăn, cha mẹ thường lập tức đưa ra giải pháp hoặc can thiệp. Tiến sĩ Jeannine Jannot, nhà tâm lý học trẻ em, cho biết không phải lúc nào trẻ cũng cần lời khuyên. Việc thường xuyên phản ứng theo cách này khiến trẻ ngừng chia sẻ. Thay vào đó, phụ huynh nên hỏi: “Con cần mẹ giúp không?” hoặc “Con chỉ muốn mẹ lắng nghe thôi à?”.

Nói chuyện theo kiểu bề trên

Những câu như “Ngày xưa bố mẹ…” hay “Thế hệ này lười biếng” khiến trẻ cảm thấy bị phán xét và cho rằng cha mẹ không hiểu mình. Phụ huynh nên đặt câu hỏi và cố gắng hiểu suy nghĩ của con, thay vì vội vàng đánh giá tiêu cực.

Đổ lỗi cho mạng xã hội

Bà Amy McCready, nhà sáng lập tổ chức Positive Parenting Solutions, đánh giá việc tự động mặc định mọi vấn đề của con đều do mạng xã hội sẽ làm gián đoạn cuộc đối thoại. Cha mẹ nên thể hiện sự tò mò bằng cách đề nghị con kể thêm về câu chuyện.

Chia sẻ chuyện riêng tư của con

Việc kể chuyện riêng tư của con cho người khác hoặc đăng lên mạng xã hội làm suy giảm lòng tin. Bà McCready đề xuất cha mẹ nên nhớ lại bản thân ở tuổi 15 và tự hỏi liệu có muốn thông tin cá nhân bị tiết lộ hay không. Phụ huynh cần hỏi rõ điều gì con cảm thấy thoải mái khi chia sẻ.

Nhắc nhở quá nhiều

Khi áp lực học tập tăng, phụ huynh dễ chuyển sang vai trò quản lý, liên tục nhắc nhở việc làm bài tập. Tiến sĩ Jannot cho biết cách này khiến trẻ cảm thấy không được tin tưởng. Cha mẹ nên ưu tiên sự kết nối bằng những câu chào hỏi tích cực khi gặp con.

Phủ nhận cảm xúc

Khi trẻ nói đang lo lắng, những câu như “Con không sao đâu” hay “Đừng phản ứng thái quá” khiến trẻ cảm thấy không được coi trọng. Thay vào đó, cha mẹ có thể nói: “Bố/mẹ rất tiếc vì con cảm thấy như vậy. Hãy kể thêm cho bố/mẹ nghe”. Tương tự, việc kiểm tra tin nhắn hay theo dõi hành động khi trẻ cần không gian riêng sẽ khiến các em trở nên lén lút hơn.

Trừng phạt sự trung thực

Nếu biết cha mẹ sẽ nổi giận khi nói thật, trẻ có thể tìm đến bạn bè hoặc trí tuệ nhân tạo (AI). Bà McCready cho rằng phụ huynh cần tạo môi trường an toàn. Khi con thú nhận lỗi lầm, cha mẹ có thể ghi nhận sự trung thực và chia sẻ khó khăn cùng con trước khi giải quyết hành vi chưa phù hợp. Điều này giúp trẻ hiểu rằng dù mắc lỗi, cha mẹ vẫn là nơi nương tựa an toàn.

Nhật Minh (Theo Goodhousekeeping)