Nếu được triển khai, Việt Nam sẽ có cơ hội góp mặt ở sân chơi mới này, để mở rộng số trận đấu quốc tế chất lượng, thay vì phải đá giao hữu với các CLB trong nước.

Theo thông báo của AFC ngày 21/12, quyết định tổ chức AFC Nations League được đưa ra sau quá trình rà soát nội bộ và tham vấn các bên liên quan. Liên đoàn đánh giá rằng việc tận dụng các đợt FIFA Days ngày càng gặp khó khăn, do thiếu đối thủ phù hợp, chi phí di chuyển cao và sự phức tạp về hậu cần, khiến giá trị thể thao của nhiều trận đấu quốc tế bị giảm sút. Do đó, AFC Nations League được kỳ vọng tạo ra một hệ thống có kế hoạch, giúp các đội tuyển quốc gia được thi đấu thường xuyên, đúng trình độ và có động lực cạnh tranh rõ ràng.

AFC hiện có 47 liên đoàn thành viên, với sự chênh lệch lớn về trình độ. Việc áp dụng mô hình Nations League cho phép phân hạng các đội tuyển theo đẳng cấp, từ đó tổ chức các trận đấu ngang sức.

Mô hình này đã được kiểm chứng tại châu Âu (UEFA) và khu vực Bắc – Trung Mỹ (CONCACAF). UEFA Nations League ra đời từ năm 2018, đã thay thế phần lớn các trận giao hữu châu Âu bằng hệ thống giải đấu có lên, xuống hạng. Các đội tuyển được thi đấu nhiều hơn, đồng thời vẫn duy trì sự cân bằng về chuyên môn. Bồ Đào Nha, Pháp, Tây Ban Nha hay Italy đều từng hưởng lợi từ sân chơi này, khi vừa giành thêm danh hiệu, vừa cải thiện chất lượng thi đấu quốc tế.

Tại khu vực CONCACAF, Nations League được tổ chức từ năm 2019 với ba hạng đấu A, B, C, áp dụng cơ chế thăng hạng và xuống hạng. Giải đấu gắn trực tiếp với suất dự Gold Cup và Copa America. Theo Liên đoàn này, nhiều đội tuyển trước đây chỉ đá chưa đến 10 trận trong cả chu kỳ bốn năm đã có lịch thi đấu đều đặn hơn.

AFC cho biết AFC Nations League cũng hướng đến các mục tiêu tương tự, đảm bảo mỗi đội tuyển đều có số trận quốc tế ổn định trong FIFA Days, giảm chi phí, đồng thời tạo ra sản phẩm hấp dẫn hơn cho người hâm mộ, truyền hình và các đối tác thương mại. Tổng thư ký AFC Windsor John khẳng định mô hình Nations League nhận được sự quan tâm lớn từ các đối tác, nhờ khả năng tạo ra những trận đấu có tính cạnh tranh và dễ khai thác thương mại hơn so với giao hữu truyền thống.

Với Việt Nam, AFC Nations League ra đời mở ra thêm một kênh thi đấu quốc tế quan trọng bên cạnh vòng loại World Cup, Asian Cup và ASEAN Cup. Nếu giải đấu được tổ chức theo mô hình phân hạng, Việt Nam nhiều khả năng sẽ được xếp vào nhóm các đội có trình độ trung bình khá của châu Á, qua đó thường xuyên đối đầu với những đối thủ tương đương, thay vì phải gặp các đội quá mạnh hoặc quá yếu. Điều này có thể giúp đội tuyển duy trì nhịp thi đấu ổn định, cải thiện thứ bậc FIFA và tạo điều kiện cho cầu thủ trẻ tích lũy kinh nghiệm quốc tế.

Theo bảng thứ bậc FIFA gần nhất tháng 11/2025, Việt Nam đứng thứ 20 châu Á. Nếu áp dụng mô hình như UEFA, AFC Nations League sẽ có 16 đội mỗi hạng đấu. Vì thế, Việt Nam có thể chỉ được xếp ở hạng nhì, còn Thái Lan ở vị trí 15 châu Á sẽ ở hạng nhất.

AFC chưa công bố thể thức cụ thể, thời gian tổ chức hay cách thức liên thông giữa AFC Nations League với những giải đấu khác. Các chi tiết sẽ tiếp tục được thảo luận tại các ủy ban chuyên môn và thông qua tham vấn các liên đoàn thành viên trước khi công bố chính thức. Tuy vậy, với xu hướng đã được khẳng định ở châu Âu và châu Mỹ, AFC Nations League nhiều khả năng sớm trở thành một phần trong lịch thi đấu quốc tế của châu Á.

Hoàng An