Báo cáo Tình hình Đông Nam Á 2026 (The State of Southeast Asia: 2026 Survey Report) được Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS – Yusof Ishak Institute) công bố vào 7/4/2026.

Khảo sát năm nay được thực hiện trong vòng 6 tuần (từ 5/1 đến 20/2) với hơn 2.000 người, là chuyên gia, học giả, giới doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách từ 11 quốc gia Đông Nam Á.

Phần cuối cùng trong khảo sát cung cấp kết quả về lựa chọn nơi sinh sống, làm việc và du lịch của người dân trong khu vực. Báo cáo cho thấy Thái Lan, Singapore, Malaysia và Việt Nam là 4 điểm đến được yêu thích nhất trong ASEAN, dù thứ tự xếp hạng có sự khác biệt giữa các nhóm quốc gia.

Trong khi Singapore dẫn đầu về nơi sinh sống và làm việc, Thái Lan lại là quốc gia được yêu thích nhất khi nói đến du lịch. Khảo sát cho thấy quốc gia này là điểm đến được lựa chọn nhiều nhất trong ASEAN, trong khi Việt Nam giữ vị trí cao trong nhóm các nước được yêu thích cho cả nhu cầu du lịch lẫn sinh sống.

Theo các chuyên gia, lựa chọn điểm du lịch thường chịu tác động bởi tỷ giá hối đoái, chi phí và các chiến dịch quảng bá du lịch nhiều hơn so với quyết định chuyển nơi sinh sống hay làm việc.

Lựa chọn du lịch phản ánh “quyền lực mềm” của từng quốc gia. Khái niệm này từng được nhà khoa học chính trị Mỹ Joseph Nye đưa ra năm 1990, dùng để chỉ khả năng tạo sức hấp dẫn thông qua văn hóa, giá trị xã hội, chính sách và chất lượng sống thay vì sức mạnh quân sự hay kinh tế.

Tiến sĩ Irna Nurlina Binte Masron, nghiên cứu viên tại ISEAS-Yusof Ishak Institute, cho rằng sự khác biệt giữa những quốc gia được yêu thích để du lịch và những quốc gia được lựa chọn để sinh sống cho thấy quyền lực mềm không chỉ đến từ sức hút đối với du khách ngắn hạn mà còn từ khả năng tạo ra môi trường sống, học tập và làm việc hấp dẫn trong dài hạn.

Báo cáo cũng cho thấy người dân tại 5 nền kinh tế lớn nhất ASEAN gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam đều thể hiện xu hướng ưu tiên du lịch nội địa ở mức cao. 85,7% người Thái được hỏi cho biết họ vẫn muốn du lịch trong nước hơn là ra nước ngoài.

Việt Nam góp mặt trong nhóm điểm đến hàng đầu của khu vực cho thấy sức hấp dẫn ngày càng tăng đối với du khách ASEAN. Những năm gần đây, Việt Nam liên tục được các tổ chức quốc tế và giải thưởng du lịch vinh danh nhờ cảnh quan đa dạng, di sản văn hóa phong phú, chi phí du lịch hợp lý và hệ thống hạ tầng phục vụ du khách ngày càng hoàn thiện.

Số liệu từ Cục Thống kê hôm 3/5 cũng chỉ ra trong tháng 4, Việt Nam đón 2,03 triệu lượt khách quốc tế, nâng tổng lượt khách trong 4 tháng đầu năm lên 8,8 triệu, tăng gần 15% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là lần đầu tiên sau 18 năm thống kê, du lịch Việt Nam chứng kiến chuỗi 4 tháng liên tiếp đón trên 2 triệu lượt khách quốc tế mỗi tháng.

Nhật Bản tiếp tục là một trong những điểm đến ngoài khu vực được yêu thích nhất đối với người Đông Nam Á. Nhiều người Indonesia, Philippines và Thái Lan hiện làm việc tại Nhật Bản, trong bối cảnh nước này đang đối mặt tình trạng già hóa dân số nhanh.

Các chuyên gia lý giải sức hấp dẫn của Nhật Bản đến từ các khoản đầu tư dài hạn vào đào tạo nguồn nhân lực, thương mại, viện trợ phát triển tại Đông Nam Á, các chiến dịch xúc tiến du lịch mạnh mẽ cũng như đồng yen suy yếu thời gian gần đây.

Báo cáo cũng nhận định xu hướng dịch chuyển lao động, du lịch và học tập trong khu vực sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm tới, khi tầng lớp trung lưu Đông Nam Á ngày càng mở rộng và có nhiều cơ hội tiếp cận các quốc gia láng giềng hơn trước.

Tuấn Anh (Theo SCMP)