Năm 2023, khái niệm “con toàn thời gian” lan truyền tại Trung Quốc, mô tả những người trẻ nhận lương hằng tháng từ tiền hưu trí của cha mẹ, từ khoảng 150 USD đến 750 USD. Đổi lại, họ quán xuyến việc nhà và hướng dẫn phụ huynh dùng thiết bị thông minh.

Trên nền tảng Douban, diễn đàn “Trung tâm của những người làm con toàn thời gian” thu hút hàng nghìn thành viên tham gia, nơi họ chia sẻ kinh nghiệm, nhật ký công việc hằng ngày và cách tương tác với khoản “bảo hiểm xã hội” do cha mẹ chi trả.

Nhiều ý kiến thường đánh đồng mô hình này với NEET (ba không), cụm từ chỉ nhóm thanh niên không học tập, không việc làm và không tham gia đào tạo. Tuy nhiên, những người trong cuộc kịch liệt phản đối cách áp đặt trên. Họ khẳng định bản thân đang cung cấp dịch vụ chăm sóc và hỗ trợ tinh thần thực sự cho đấng sinh thành, và đây là một công việc nghiêm túc, xứng đáng được trả thù lao.

Sau 15 tháng trải nghiệm, Xiaoya nhận ra “làm con toàn thời gian” là một trái đắng. Trước đó, cô nghỉ việc vì bị đồng nghiệp cô lập. Để trốn tránh, Xiaoya nói dối cha mẹ rằng cô ở nhà chuẩn bị thi công chức để được chu cấp 450 USD mỗi tháng cùng tiền bảo hiểm xã hội.

Chuỗi ngày này kết thúc khi cha mẹ Xiaoya mất kiên nhẫn. Họ mắng cô giữa đường vì xấu hổ với hàng xóm khi con gái trưởng thành vẫn thất nghiệp. Cô nộp hồ sơ xin việc mỗi ngày nhưng gần như không có phản hồi.

“Tôi không thể tưởng tượng việc tìm việc lại khó đến vậy”, cô nói. Tại những buổi phỏng vấn hiếm hoi, cô gặp khó khăn khi phải giải trình về khoảng trống trong sơ yếu lý lịch.

Các nhà tuyển dụng không đánh giá cao những ứng viên có lịch sử làm việc rời rạc. Việc để trống kinh nghiệm bị xem là điểm yếu trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp thanh niên 16-24 tuổi tại Trung Quốc dao động 14-18%. Để duy trì cuộc sống, nhiều người chấp nhận các công việc không có bảo hiểm xã hội hoặc chỉ được nghỉ một ngày mỗi tuần.

Bên cạnh yếu tố trốn tránh áp lực, nhiều người chọn ở nhà vì gia đình. Elle, 39 tuổi tại Thượng Hải, nghỉ việc để chăm sóc cha. Công việc hằng ngày của cô là mua sắm trực tuyến, lái xe và lên kế hoạch du lịch cho cha mẹ. Elle kể cô dừng hẹn hò, giao lưu bạn bè và chỉ kết thúc ca làm việc khi cha mẹ đã ngủ. Bạn bè của cha cô tỏ ra ghen tị khi ông có con gái kề bên.

Khác với Elle, Xiaoyang rời công việc văn phòng thường xuyên tăng ca để trở thành “con toàn thời gian”. Cô cho biết quá trình hỗ trợ cha mẹ giúp cô gắn kết với gia đình và chuẩn bị tâm lý cho những mất mát trong tương lai.

Nỗi sợ cha mẹ qua đời là tâm lý phổ biến của những người con một tại Trung Quốc. Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh quốc gia già hóa dân số nhanh. Năm 2025, số trẻ em sinh ra giảm xuống còn 7,92 triệu. Trong khi đó, dân số từ 60 tuổi trở lên tăng khoảng 1% mỗi năm, chiếm 23% vào năm 2025.