Thống kê mới nhất của Cục Hải quan Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu rau quả cả năm đạt hơn 8,56 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm 2024. Riêng thị trường Trung Quốc mang về khoảng 5,5 tỷ USD, chiếm hơn 64% tổng giá trị xuất khẩu và trở thành động lực quyết định cho tăng trưởng chung của toàn ngành.

So với năm trước, xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc tăng gần 19%, tương đương hơn 870 triệu USD. Đây là mức tăng cao nhất từ trước đến nay, cả về quy mô tuyệt đối lẫn tỷ trọng đóng góp. Đà tăng tốc thể hiện rõ trong những tháng cuối năm, khi riêng tháng 12/2025, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt khoảng 523 triệu USD, tăng gần 15% so với tháng trước và cao hơn 75% so với cùng kỳ 2024.

Với tốc độ này, Việt Nam là quốc gia tăng trưởng nhanh nhất trong nhóm 10 nguồn cung rau quả lớn nhất của Trung Quốc. Nhờ đó, thị phần rau quả Việt Nam tại Trung Quốc đã tăng mạnh từ 18,27% lên 22,55%, tiếp tục giữ vị trí nguồn cung lớn thứ hai, chỉ sau Thái Lan.

Động lực chính của đà bứt phá đến từ các mặt hàng chủ lực, trong đó sầu riêng đóng vai trò dẫn dắt. Nhu cầu tiêu thụ sầu riêng tại Trung Quốc tăng mạnh, trong khi Việt Nam có lợi thế về sản lượng lớn, thời vụ kéo dài và khả năng xuất khẩu chính ngạch ngày càng ổn định. Chuối cũng mở rộng nhanh thị phần nhờ nguồn cung dồi dào, giá cạnh tranh và thời gian vận chuyển ngắn hơn so với các đối thủ đến từ Nam Mỹ. Thanh long dù không còn tăng trưởng bùng nổ như giai đoạn trước vẫn duy trì sản lượng ổn định, đóng vai trò nền tảng trong cơ cấu xuất khẩu sang thị trường này.

So với các thị trường lớn khác, vai trò của Trung Quốc ngày càng nổi bật. Kim ngạch xuất khẩu rau quả sang Mỹ chỉ đạt khoảng 547 triệu USD, chiếm hơn 6% tổng kim ngạch, trong khi Hàn Quốc và Nhật Bản lần lượt chiếm dưới 4% và 3%. Sự chênh lệch này cho thấy Trung Quốc không chỉ là thị trường lớn nhất mà còn là đầu kéo tăng trưởng của ngành rau quả Việt Nam trong năm qua.

Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, đây là mức xuất khẩu kỷ lục của toàn ngành. Ông cho biết, dù nửa đầu năm 2025, hoạt động xuất khẩu gặp không ít khó khăn khi Trung Quốc áp dụng thêm nhiều yêu cầu kỹ thuật và biện pháp kiểm soát mới, doanh nghiệp Việt Nam đã nhanh chóng thích ứng. Việc nâng cao chất lượng sản phẩm, hoàn thiện quy trình sản xuất, tăng cường truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh xuất khẩu chính ngạch đã giúp rau quả Việt Nam bứt phá mạnh mẽ vào những tháng cuối năm.

Bước sang năm 2026, ông Nguyên nhận định xuất khẩu rau quả vẫn còn dư địa tăng trưởng, song rủi ro cũng gia tăng. Từ tháng 6, Trung Quốc dự kiến siết chặt hơn các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc theo Lệnh 248 và 249. Nếu doanh nghiệp không chuẩn bị đầy đủ mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và hồ sơ tuân thủ, hoạt động xuất khẩu sang thị trường này sẽ đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt đối với các mặt hàng có sản lượng lớn như sầu riêng và chuối.

Thi Hà