Tên gọi “sứa đạn” xuất phát từ hình dáng tròn trịa có đầu giống viên đạn, kết cấu đặc và giòn hơn sứa thường. Tên khoa học là Stomolophus meleagris vốn phổ biến ở Thái Lan, Đông Á, nay gây sốt khi được xách tay về Việt Nam.

Theo giới kinh doanh, những đoạn video ăn sứa đạn nguyên con trên TikTok, Facebook đã kích thích nhu cầu mạnh mẽ. Mukbang – trào lưu ăn uống trước ống kính và phát trực tiếp, biến món hải sản vốn xa lạ thành mặt hàng gây tò mò.

“Khách chủ yếu mua để quay clip hoặc thử vị lạ. Chính sự tò mò này khiến hàng bán chạy”, chị Nguyễn Thị Hoa, chủ cửa hàng thực phẩm nhập khẩu tại phường Hòa Hưng (TP HCM), cho biết.

Chị Hoa chia sẻ, tuần trước cửa hàng vừa nhập hơn 200 kg sứa đạn Thái Lan nhưng đã hết sạch chỉ trong vài ngày. Loại 5-7 con mỗi kg hiện được bán giá 900.000 đồng, trong khi loại ít con hơn, đã ngâm gia vị sẵn, khoảng 800.000 đồng một hộp.

Tại phường Tân Thới Hiệp, chị Lê Thu Hằng – chủ cửa hàng hải sản tươi sống và nhập khẩu, cũng xác nhận loại này là sản phẩm hút khách nhất tháng qua. Theo chị, dù giá cao gấp 8-9 lần sứa nội địa, loại Thái vẫn được ưa chuộng nhờ hình dáng bắt mắt, thân dày trong suốt và độ giòn sần sật khác biệt.

Không chỉ ở TP HCM, trào lưu này nhanh chóng lan ra Hà Nội, Đà Nẵng. Một số TikToker Việt tại Nhật còn tham gia, khiến ngoài hàng từ Thái Lan, loại này cũng được xách tay từ Nhật về nhiều hơn. Trên chợ mạng, không ít đầu mối tung ra các phiên bản sơ chế sẵn, trộn xoài hoặc mắm, với giá 400.000-800.000 đồng mỗi hộp, tiếp tục “nuôi cơn sốt” mới.

Ở Thái Lan, sứa đầu đạn vốn là mặt hàng thủy sản thương mại quan trọng. Theo Cục Thủy sản nước này, nguồn nguyên liệu chủ yếu đến từ khai thác tự nhiên theo mùa ở Vịnh Thái Lan và biển Andaman, nên sản lượng biến động mạnh.

Năm 2023, xuất khẩu sứa của Thái Lan đạt 7.150 tấn, trị giá 16,34 triệu USD, với Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc là những thị trường chính. Các báo cáo của FAO cũng ghi nhận giai đoạn 1988-1999, Đông Nam Á khai thác trung bình 169.000 tấn sứa tươi mỗi năm, trong đó Thái Lan là nguồn cung đáng kể. Tuy nhiên, do sứa chứa tới 95% nước, khối lượng sau chế biến chỉ chiếm phần nhỏ so với sản lượng ban đầu.

Tại Việt Nam, theo Cục Hải quan, 8 tháng đầu năm kim ngạch nhập khẩu thủy hải sản từ Thái Lan đạt 12 triệu USD, giảm 20% so với cùng kỳ 2024. Các mặt hàng nhập chủ yếu là sứa, hải sản muối, mực khô và một số loại cá đặc sản.

Theo cơ quan quản lý trường, nhiều lô hàng được đưa về qua đường xách tay hoặc tiểu ngạch, chưa qua kiểm dịch, tiềm ẩn rủi ro an toàn thực phẩm. Do đó, người tiêu dùng nên mua ở những điểm bán uy tín, có giấy tờ chứng minh nguồn gốc để không bị mất tiền oan. Cơ quan quản lý sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý các trường hợp nhập lậu để bảo vệ người mua.

Trước đó, nhiều đặc sản khác như mực ống, con nuốc xứ Huế, trà mãng cầu, măng vầu hay chanh Quảng Đông cũng từng gây sốt. Dù trào lưu có thể lắng xuống, giá các đặc sản này vẫn cao gấp đôi so với trước. Tuy nhiên, không ít người dùng chạy theo mukbang cho biết từng bị đau bụng hoặc cho rằng hải sản không ngon như quảng bá trên mạng.

Hồng Châu