Đà tăng của xuất khẩu rau quả sang EU tăng 5 năm qua phản ánh sự mở rộng cả về quy mô thị trường lẫn sự chuyển dịch trong cơ cấu sản phẩm. Giai đoạn 2021-2025, kim ngạch xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) tăng thêm 322,7 triệu USD, tương ứng mức tăng 208%. Tốc độ tăng trưởng kép bình quân đạt khoảng 43% mỗi năm. Riêng năm 2025 so với 2024, kim ngạch tăng 52,75%, cho thấy thị trường này tiếp tục duy trì động lực tích cực.

Trong nhóm sản phẩm chủ lực, chanh leo tiếp tục dẫn đầu với kim ngạch tăng từ 41,6 triệu USD năm 2021 lên 112,8 triệu USD năm 2025, tương ứng mức tăng 171%. Tuy nhiên, tỷ trọng trong tổng kim ngạch giảm nhẹ từ 27% xuống 24%, cho thấy sự gia tăng đóng góp của các mặt hàng khác.

Hạt dẻ cười là điểm sáng khi kim ngạch tăng từ 5,3 triệu USD lên 82,7 triệu USD, tức tăng hơn 15 lần sau 4 năm. Tỷ trọng mặt hàng này tăng từ 3,4% lên 17,3%, trở thành một trong những nhóm có mức tăng nhanh nhất.

Xoài cũng ghi nhận mức tăng đáng kể, từ 23 triệu USD lên 72,8 triệu USD (tăng 216%), duy trì tỷ trọng quanh 15%. Nhóm dừa và sản phẩm từ dừa tăng từ 164% đến 249% tùy dòng sản phẩm, phản ánh xu hướng tiêu thụ mạnh các sản phẩm nhiệt đới tại thị trường EU.

Ở chiều ngược lại, một số mặt hàng tăng chậm hơn. Thanh long gần như đi ngang về giá trị so với năm 2021, khiến tỷ trọng giảm từ 12,1% xuống còn 3,7%. Chanh và ngô vẫn tăng về kim ngạch tuyệt đối nhưng thị phần trong cơ cấu chung thu hẹp.

Nhìn tổng thể, xuất khẩu rau quả sang EU không chỉ tăng về lượng mà còn đa dạng hóa mặt hàng, giảm dần sự phụ thuộc vào một vài sản phẩm truyền thống.

Ông Đặng Phúc Nguyên – Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam – cho rằng tăng trưởng những năm qua xuất phát từ việc doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn khắt khe của EU về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tính bền vững.

Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu thụ trái cây nhiệt đới tại EU gia tăng trong bối cảnh người tiêu dùng ưu tiên sản phẩm có lợi cho sức khỏe, góp phần thúc đẩy kim ngạch nhập khẩu từ Việt Nam.

Đáng chú ý, cơ cấu xuất khẩu đang chuyển dịch mạnh sang nhóm hàng chế biến sâu. Hiện, khoảng hai phần ba rau quả Việt Nam xuất sang EU và Nhật Bản là hàng đông lạnh, chế biến sâu thay vì chủ yếu là hàng tươi. Theo ông Nguyên, hướng đi này giúp doanh nghiệp kéo dài thời gian bảo quản, giảm rủi ro trước các hàng rào kỹ thuật và tối ưu chi phí logistics.

Với quy mô gần 480 triệu USD vào năm 2025, EU tiếp tục là một trong những thị trường tăng trưởng nhanh của rau quả Việt Nam. Tuy nhiên, theo các chuyên gia nông nghiệp, đây cũng là khu vực có tiêu chuẩn cao và cạnh tranh gay gắt. Để duy trì đà tăng, ngành rau quả cần tiếp tục đầu tư vào vùng nguyên liệu đạt chuẩn, nâng tỷ lệ chế biến sâu và xây dựng thương hiệu bền vững tại thị trường này.

Sự kết hợp giữa nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm và đẩy mạnh chế biến đang tạo nền tảng để xuất khẩu rau quả sang EU duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong những năm tới.

Thi Hà