Dự thảo thông tư về liên thông giữa trung học nghề, trung cấp, cao đẳng và đại học được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến đến ngày 10/6 gây chú ý bởi lần đầu Bộ đề xuất cho liên thông từ trình độ cao hơn để hoàn thành chương trình ở trình độ thấp hơn. Nhiều ý kiến băn khoăn, cho là “ngược” vì thông thường cần khuyến khích người học liên thông từ thấp lên cao hơn.

Trả lời VnExpress ngày 8/6, GS. TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, cho rằng cần hiểu đúng bản chất của đề xuất này. Dự thảo không thiết kế một dòng đào tạo từ trình độ cao xuống thấp, cũng không khuyến khích người học đang ở bậc cao chuyển sang học bậc thấp hơn như một xu hướng đào tạo.

Vấn đề cốt lõi là công nhận kết quả học tập đã tích lũy, để người học có thể dùng phần kiến thức, kỹ năng đã được đánh giá đạt chuẩn trong một lộ trình học tập phù hợp hơn với điều kiện cá nhân, nhu cầu nghề nghiệp hoặc vị trí việc làm.

Ví dụ, một sinh viên trung cấp có thể học tiếp cao đẳng. Ngược lại, người học đã hoàn thành một số học phần ở đại học, vì nguyện vọng cá nhân, nghề nghiệp hoặc điều kiện học tập, mà không thể hoàn thành, có thể chọn lộ trình phù hợp hơn, như chuyển sang một chương trình cao đẳng.

Khi đó, những học phần đã đạt chuẩn có thể được xem xét công nhận để không phải học lại phần kiến thức tương đương. Dự thảo đề xuất cơ sở đào tạo xem xét công nhận, miễn trừ theo nguyên tắc minh bạch, có đối sánh chuyên môn và có kiểm soát chất lượng.

Dù vậy, người học vẫn phải đáp ứng điều kiện đầu vào, hoàn thành các học phần còn thiếu, thực hành, thực tập và chuẩn đầu ra của chương trình trước khi được cấp văn bằng.

“Tinh thần là tôn trọng kết quả học tập thực chất của người học. Họ không phải học lại những nội dung đã được đánh giá đạt chuẩn nếu có sự tương đương về khối lượng học tập, thời lượng, nội dung chuyên môn và chuẩn đầu ra”, ông Thảo nói.

Ông nhấn mạnh đây là cách tiếp cận phù hợp với học tập suốt đời, học tập linh hoạt, giảm lãng phí trong đào tạo, nhưng vẫn giữ nguyên yêu cầu về chất lượng và chuẩn năng lực của từng trình độ đào tạo.

Điều này cũng phù hợp với xu hướng quốc tế. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số, hồ sơ học tập số, dữ liệu tín chỉ và hệ thống bảo đảm chất lượng cho phép việc công nhận kết quả học tập được thực hiện minh bạch, có căn cứ và có thể hậu kiểm.

“Tuy nhiên, công nhận tín chỉ không đồng nghĩa với nới lỏng chuẩn”, ông Thảo khẳng định. “Ngược lại, quy định này đòi hỏi các cơ sở đào tạo phải đối sánh kỹ hơn về chuẩn đầu ra, nội dung, khối lượng học tập, điều kiện đánh giá và trách nhiệm giải trình”.

Theo ông Thảo, nếu được thông qua, các trường phải ra quy định cụ thể và công khai điều kiện liên thông. Việc công nhận không thực hiện đại trà, không tự động và không chỉ căn cứ vào tên học phần. Mỗi trường hợp phải được xem xét trên hồ sơ học tập, đề cương học phần, khối lượng tín chỉ, thời lượng, nội dung chuyên môn, phương pháp đánh giá và chuẩn đầu ra.

Các trường chịu trách nhiệm về quyết định công nhận; còn người học phải hoàn thành các yêu cầu còn lại của chương trình. Cơ chế này cần gắn với hồ sơ học tập số, dữ liệu tín chỉ và cơ sở dữ liệu giáo dục để phục vụ lưu trữ, xác minh, hậu kiểm, thanh tra, kiểm tra và đánh giá chất lượng.

“Tóm lại, dự thảo hướng tới một cơ chế học tập linh hoạt nhưng có kiểm soát”, ông nói.

Dương Tâm