Ngành dầu mỏ Mỹ cảnh báo khủng hoảng nhiên liệu

Suốt nhiều tháng, các lãnh đạo ngành dầu mỏ Mỹ cảnh báo phong tỏa Hormuz thời gian dài sẽ gây khủng hoảng nhiên liệu, và giờ việc đó đã xảy ra.

Nhiên liệu thương mại dự trữ trên toàn cầu đã liên tục sụt giảm trong 6 tháng qua, từ khi chiến sự tại Trung Đông nổ ra. Lượng dầu trong kho dự trữ chiến lược của các nước cũng không còn nhiều. Tuần trước, việc liên tiếp bị tấn công cũng khiến Arab Saudi phải đóng cửa đường ống dẫn dầu quan trọng của nước này. Theo ước tính của các nhà phân tích, sự cố này khiến ít nhất 2,5 triệu thùng dầu không thể ra thị trường mỗi ngày, trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu vốn đã eo hẹp.

“Nhiều cơ chế đã được áp dụng để giảm rủi ro về giá cả và nguồn cung. Nhưng phần lớn đã phát huy hết tác dụng và chúng ta không còn bộ đệm lớn như khi xung đột mới bắt đầu”, CEO hãng dầu khí Chevron Mike Wirth phát biểu hôm 11/9 tại một hội nghị năng lượng ở Austin, Texas.

Wirth cho biết rất khó dự đoán giá dầu sẽ diễn biến ra sao. Nhưng hiện tại, họ cũng khó hình dung khả năng giá nhanh chóng giảm. “Tôi ước có thể nói rằng mình nhìn thấy một lý do nào đó cho thấy tình hình sẽ dịu đi. Nhưng lúc này điều đó rất khó xảy ra”, ông nói.

Hồi tháng 3, CEO 3 tập đoàn dầu mỏ lớn nhất Mỹ là ExxonMobil, Chevron và ConocoPhillips từng cảnh báo chính phủ Mỹ, rằng việc eo biển Hormuz bị đóng cửa trong thời gian dài có thể dẫn tới tình trạng thiếu hụt các sản phẩm lọc dầu như diesel. Một số lãnh đạo công ty dầu khi đó cũng tỏ ra không hài lòng với cách Tổng thống Mỹ Donald Trump xử lý xung đột.

Các cố vấn kỳ cựu trong ngành năng lượng cảnh báo khi cuộc chiến với Iran còn chưa thấy lối ra, tình hình có nguy cơ vượt tầm kiểm soát. Giá dầu diesel tại Mỹ đã tăng lên mức kỷ lục 6,23 USD một gallon. Giá xăng, từng giảm xuống dưới 4 USD một gallon hồi mùa hè, thì nay đã tăng trở lại lên 4,32 USD. Một số nhà phân tích năng lượng cho biết họ liên tục nhận được câu hỏi từ giới đầu tư rằng khi nào người tiêu dùng sẽ bắt đầu giảm mua sắm.

Chính quyền Tổng thống Trump thì nhiều lần cam kết với người dân rằng giá nhiên liệu tại các trạm xăng sẽ giảm và nguồn cung năng lượng từ Trung Đông sẽ tiếp tục tăng. Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum phát biểu tại một sự kiện ở Houston hôm 14/9 rằng “giá cả dưới thời chính quyền trước cũng cao như thế này”. Ông cho rằng người Mỹ lẽ ra đã phải chịu mức giá cao đó trong thời gian dài vì cựu Tổng thống Joe Biden “theo đuổi chính sách thu hẹp nguồn cung năng lượng và đóng cửa các nhà máy lọc dầu”.

“Nếu viết về giá cả, hãy nhớ thêm từ ‘tạm thời’, bởi đây chỉ là sự gián đoạn tạm thời”, ông Burgum nói với báo giới.

Nhà Trắng tin rằng họ có 2 đòn bẩy lớn để giúp hạ nhiệt giá nhiên liệu. Đó là tăng sản lượng khai thác dầu tại Venezuela và nâng công suất lọc dầu của Mỹ.

Vài tháng gần đây, giới chức Mỹ tập trung thúc đẩy các thỏa thuận được kỳ vọng sẽ giúp Venezuela tăng sản lượng dầu. Đầu tháng 9, họ cũng gặp lãnh đạo các công ty lọc dầu Mỹ để thảo luận về việc nâng công suất sản xuất nhiên liệu trong nước. Một quan chức cấp cao Mỹ cho biết chính quyền hài lòng với những tiến triển đạt được đến nay trên cả 2 mặt trận này.

Các lãnh đạo ngành năng lượng và quan chức Nhà Trắng xác nhận hai bên vẫn thường xuyên trao đổi về tình hình năng lượng từ khi xung đột nổ ra. Các CEO, trong đó có Wirth, cũng thường xuyên thảo luận với Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright.

Dù vậy, một số CEO và cố vấn năng lượng cho biết họ đang ngày càng lo ngại khi xung đột leo thang vài tuần gần đây. Tàu dầu và hạ tầng năng lượng của cả hai phía đều đang trở thành mục tiêu tấn công.

“Trong hầu hết các cuộc đàm phán, lợi thế thường thuộc về bên có nhiều thời gian hơn và sẵn sàng chờ đợi”, Wil VanLoh, nhà sáng lập kiêm CEO Quantum Capital Group, phát biểu tại hội nghị ở Austin. Theo ông, Iran “sẵn sàng chịu đựng” và “người dân nước này đã phải chịu rất nhiều khó khăn trong nhiều thập kỷ qua”.

Trung Quốc cũng là một phần nguyên nhân khiến nguồn cung toàn cầu thêm căng thẳng. Thời gian đầu chiến sự, nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới đã sử dụng dầu thô từ kho dự trữ để đáp ứng gần một nửa nhu cầu hàng ngày, từ đó giảm áp lực cho thị trường thế giới. Tuy nhiên, vài tuần gần đây, giới phân tích cho biết Bắc Kinh đã tăng nhập dầu trở lại.

Giá dầu thô Mỹ đã tăng 19% trong 3 tuần qua, lên 103 USD một thùng. Dầu thô Brent hiện cũng lên 107 USD.

Ông Trump tuyên bố sẽ gây sức ép kinh tế lên Iran, dự kiến cuộc chiến sẽ kéo dài tới cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Tuy nhiên, giới đầu tư cho rằng xung đột có thể còn lâu hơn nhiều. “Đó là tín hiệu cho thấy cuộc chiến này sẽ còn dai dẳng”, Dan Pickering, nhà sáng lập công ty tài chính Pickering Energy Partners, cho biết.

Pickering nói rằng nguồn cung diesel đang khan hiếm do các nhà máy lọc dầu phải ngừng hoạt động do xung đột tại Trung Đông và Nga. Nhu cầu loại nhiên liệu này được dự báo tiếp tục tăng khi nông dân bước vào mùa thu hoạch và cần diesel để vận hành máy móc. “Không có giải pháp đơn giản nào cho tình trạng thiếu diesel”, Pickering nói.

Dù vậy, tại hội nghị hôm 14/9, Burgum bác bỏ thông tin Nhà Trắng đang cân nhắc tạm thời cấm xuất khẩu các sản phẩm lọc dầu như diesel. Chính quyền Mỹ không cho rằng biện pháp này có thể giúp hạ giá.

“Chúng tôi sẽ làm bất cứ điều gì để giảm giá trong nước. Nhưng chúng tôi cũng sẽ hành động một cách tỉnh táo và không nghĩ rằng chỉ cần ngừng xuất khẩu thì giá cả sẽ giảm một cách thần kỳ”, Burgum nói.

Hà Thu (theo WSJ, Reuters)