Trạm sạc phải được thiết kế sẵn sàng cho nhiều loại xe điện

Từ 1/7/2027, trạm sạc công cộng phải được thiết kế về mặt kỹ thuật sẵn sàng dùng chung cho các xe điện tương thích, công khai giá hoặc cách tính tiền, theo quy định mới của Bộ Công Thương.

Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư 61 về quy chuẩn kỹ thuật trụ, trạm sạc xe điện. Theo đó, các trạm phải bảo đảm khả năng kỹ thuật về cổng nối, chế độ sạc và thông số kỹ thuật để dùng chung cho xe điện tương thích.

Theo quy chuẩn, hệ thống điều khiển không được làm hạn chế khả năng sạc với các cấu hình đã công bố là tương thích, nếu điều kiện kỹ thuật, xác thực và an toàn không thay đổi.

Quy định này áp dụng cho các trạm sạc tại khu vực công cộng, trông giữ xe tập trung, trạm dừng nghỉ (trừ trạm sạc ở tầng hầm, nhà để xe hay khu đỗ xe trong nhà). Trạm sạc ngoài trời hoặc dưới mái che độc lập cũng trong diện cần tuân thủ quy định kỹ thuật để dùng chung cho mọi dòng xe.

Tuy nhiên, quy chuẩn này không áp dụng với các trạm sạc nội bộ, thiết bị sạc không dây, bộ sạc kèm theo xe và một số thiết bị thử nghiệm, nghiên cứu.

Đây là yêu cầu bắt buộc về khả năng tương thích kỹ thuật. Thông tư không quy định rõ nghĩa vụ mở dịch vụ cho xe của mọi thương hiệu, hay cấm giới hạn khách hàng theo hãng.

Các trạm kinh doanh dịch vụ phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định chuyên ngành về xây dựng, điện lực và phòng cháy chữa cháy.

Thực tế, hạ tầng trạm sạc tại Việt Nam hiện chia thành 3 nhóm đầu tư, gồm các hãng xe, hệ thống phân phối và các doanh nghiệp dịch vụ độc lập. Một số hệ thống cho phép xe khác hãng sử dụng, trong khi số khác chỉ phục vụ khách hàng của mình.

Cũng theo quy định của Bộ Công Thương, các trạm sạc dịch vụ phải công khai giá, cách tính tiền và lượng điện tiêu thụ cho người dùng trước, trong mỗi giao dịch. Các dữ liệu này cần được bảo mật, tránh việc chỉnh sửa, xóa trái phép.

Liên quan tới tiêu chuẩn an toàn, trạm sạc xe điện phải có hệ thống tự động cảnh báo và ngắt điện khi xảy ra cháy, ngập nước hay quá nhiệt.

Bên cạnh đó, trụ sạc sản xuất, lắp ráp trong nước hoặc nhập khẩu bắt buộc phải được dán tem, công bố hợp quy và chỉ được vận hành sau khi đã thử nghiệm, nghiệm thu.

Trạm sạc điện cũ lắp đặt trước tháng 7/2027 được tiếp tục sử dụng, nhưng cần bảo trì, đảm bảo an toàn. Các trạm đang hoạt động phải rà soát an toàn trong vòng 6 tháng và có tối đa 24 tháng (kể từ 1/7/2027) để khắc phục lỗi. Phần sửa chữa, cải tạo hoặc mở rộng trạm sạc xe điện sau thời điểm này phải đáp ứng quy chuẩn mới.

Khi phát hiện nguy cơ trực tiếp gây mất an toàn trạm sạc, đơn vị vận hành phải dừng hoặc khoanh vùng phần bị ảnh hưởng để sửa chữa. Trường hợp không thể khoanh vùng, toàn bộ trạm phải dừng hoạt động cho tới khi khắc phục xong lỗi.

Cả nước hiện có khoảng 6,7 triệu ôtô (khoảng 3% là ôtô điện) và 70 triệu xe máy (4,3% xe điện). Phần lớn phương tiện điện tập trung tại các đô thị lớn, kéo theo nhu cầu cấp thiết về chỗ đỗ xe và hạ tầng sạc điện.

Theo lộ trình chiến lược thực hiện cam kết giảm phát thải về 0 vào 2050, Việt Nam đặt mục tiêu có 50% phương tiện đô thị và toàn bộ xe buýt, taxi chạy điện giai đoạn tới 2030. Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (World Bank), Việt Nam cần khoảng 2,2 tỷ USD vào năm 2030 và 32,6 tỷ USD đến 2050 để phát triển mạng lưới trạm sạc.

Phương Dung