Trong dự thảo quy chế tuyển sinh đại học 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến với phương thức xét học bạ, các trường phải xét điểm trung bình 6 kỳ của tối thiểu ba môn. Trong đó bắt buộc Toán hoặc Ngữ văn với trọng số tính điểm xét không thấp hơn 1/3 tổng điểm theo thang 30.

Ngoài ra, thí sinh phải có tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng với tổ hợp xét tuyển; hoặc điểm môn Toán, Ngữ văn và một môn khác; đạt tối thiểu 16/30.

Quy định này khiến chuyên gia lo ngại, cho rằng thiếu tính thực tiễn, gây ra các rắc rối.

PGS.TS Nguyễn Văn Thụ, Trưởng phòng Đào tạo trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, nói chưa biết căn cứ nào để Bộ đưa ra mức sàn 16/30 điểm mà không phải 15 hay 19.

“Dù là mức nào, việc quy định cứng mức sàn trong quy chế tuyển sinh là rất nguy hiểm bởi điểm số còn phụ thuộc vào độ khó của đề thi tốt nghiệp THPT hàng năm”, ông Thụ nhìn nhận. Như năm ngoái, ban đầu Bộ đưa ra quy định cứng với ngành bán dẫn là thí sinh phải đạt tối thiểu 24 điểm, nhưng sau phải điều chỉnh do nhóm đạt được không nhiều.

TS Nguyễn Quốc Anh, Phó hiệu trưởng trường Đại học Công nghệ TP HCM (HUTECH), đồng tình. Ông thấy việc ấn định mức 16 điểm trong bối cảnh chưa có phổ điểm thi tốt nghiệp là không phù hợp về mặt kỹ thuật.

“Một ngưỡng đầu vào hợp lý cần được xác lập trên cơ sở phân tích phân bố phổ điểm từng năm, nhằm phản ánh đúng mặt bằng năng lực thí sinh”, ông nói.

Bộ Giáo dục lý giải việc siết xét tuyển học bạ

Thạc sĩ Nguyễn Minh Tùng, Trưởng phòng Tuyển sinh và Công tác sinh viên, Học viện Hàng không Việt Nam, còn thấy áp sàn 16 điểm tổng ba môn thi tốt nghiệp tương ứng với tổ hợp xét tuyển sẽ hạn chế lựa chọn của thí sinh. Bởi với 4 môn thi, các em chỉ có thể dùng tối đa 4 tổ hợp, dù có điểm học bạ ở nhiều khối khác.

Ví dụ, thí sinh thi tốt nghiệp Toán, Văn, Anh, Lý thì chỉ được dùng điểm học bạ của những môn này để xét, thay vì được dùng cả Hóa, Sinh, Sử, Địa… như trước. Trong khi, hầu hết trường mở rộng tổ hợp, năm ngoái có trường xét 30-40 khối, thí sinh được chọn nhóm có điểm cao nhất.

Ông Quốc Anh đồng tình, cho rằng đây là “ràng buộc kép”, khiến nhiều thí sinh dù có học bạ tốt theo một tổ hợp thế mạnh nhưng không có điểm thi hoặc không đạt ngưỡng 16 điểm ở đúng tổ hợp đó sẽ bị loại khỏi nguồn tuyển.

Thực tế, điểm sàn xét tuyển đại học các năm trước phổ biến trong khoảng 13-15. Khi áp lên mức 16, điểm trúng tuyển tất yếu phải cao hơn, gây khó với nhóm học sinh trung bình muốn vào đại học.

Đại diện một trường tư thục ở Hà Nội gọi đây là “rào cản rất lớn”, có thể triệt tiêu phương thức xét tuyển học bạ – vốn là chủ lực với khoảng 40% thí sinh trúng tuyển hàng năm.

Một rắc rối khác theo ông Thụ là nhiều thí sinh không có đủ điểm 6 học kỳ ở cùng một tổ hợp để đăng ký xét tuyển học bạ. Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 chỉ có 4 môn bắt buộc là Toán, Văn, Ngoại ngữ, Lịch sử, các môn khác là lựa chọn. Bộ cho phép thay đổi sau mỗi năm học, nên sẽ có tình huống học sinh lớp 10 chọn các môn khối xã hội, đến lớp 11, 12 chuyển sang các môn tự nhiên hoặc ngược lại.

“Còn các thí sinh tự do có được sử dụng điểm thi của năm trước đó không hay phải thi lại? Có em thi lại nhiều lần thì lấy điểm của lần thi nào?”, ông Thụ đặt câu hỏi.

Dù còn nhiều băn khoăn, các chuyên gia đều cho rằng việc siết xét tuyển học bạ là cần thiết để kiểm soát chất lượng tuyển sinh. Tuy nhiên, Bộ cần có lộ trình và tính đến các vấn đề nảy sinh trong thực tiễn.

Một trưởng phòng tuyển sinh đại học phía Nam đề xuất chỉ đặt ra ngưỡng sàn với xét học bạ khi có phổ điểm thi tốt nghiệp THPT và không nên ràng buộc tổ hợp xét học bạ.

Các chuyên gia cũng mong Bộ có biện pháp nâng cao độ tin cậy của kết quả học bạ để đây tiếp tục là phương thức tuyển sinh chính, tiết kiệm và với độ chính xác cao hơn cho các trường.

Dương Tâm – Lệ Nguyễn