Đại biểu Quốc hội lo xung đột lợi ích khi ngân hàng quản lý tài sản đảm bảo trái phiếu

Đại biểu Lê Văn Thế lo ngại ngân hàng vừa cấp tín dụng, vừa quản lý tài sản đảm bảo trái phiếu có thể gây xung đột lợi ích.

Sáng 9/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều 3 luật: Ngân hàng Nhà nước, Phòng – chống rửa tiền và Các tổ chức tín dụng.

Tại dự thảo, Chính phủ đề xuất bổ sung điều 114 Luật Các tổ chức tín dụng về việc các ngân hàng thương mại được làm đại lý quản lý tài sản đảm bảo của trái phiếu doanh nghiệp.

Về đề xuất này, Phó trưởng đoàn đại biểu tỉnh Ninh Bình Lê Văn Thế, cho biết ngân hàng vừa cấp tín dụng cho doanh nghiệp, vừa quản lý tài sản đảm bảo, cũng như tham gia các khâu thanh toán, phân phối cho đợt phát hành,… có thể phát sinh xung đột lợi ích rất rõ.

Đại biểu cho rằng trong trường hợp doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính, lợi ích thu hồi khoản nợ của ngân hàng có thể không hoàn toàn đồng nhất với lợi ích của các trái chủ. Do đó, ông Thế đề nghị nên thiết kế cơ chế để ngân hàng thực hiện hoạt động này một cách độc lập, minh bạch và không lạm dụng vị thế của mình.

Ngoài ra, đại biểu đoàn Ninh Bình cũng cho rằng cần phòng ngừa tình trạng ngân hàng bán hàng hóa, dịch vụ chính kèm theo điều kiện để khách hàng phải mua thêm hàng hóa, dịch vụ phụ (trái phiếu doanh nghiệp, sản phẩm đầu tư…) như một dạng “bia kèm lạc”. Ông Thế đề nghị Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước quan tâm, ngăn chặn việc sử dụng quan hệ tín dụng để ép hoặc tạo sức ép để khách hàng phải mua thêm sản phẩm khác.

Tương tự, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng Dương Khắc Mai đề nghị cần xác định rõ địa vị pháp lý của ngân hàng thương mại khi làm đại lý quản lý tài sản đảm bảo. Đồng thời, ông Mai cho rằng luật cũng nên quy định các nguyên tắc tối thiểu về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của đại lý, cũng như có cơ chế kiểm soát xung đột.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP HCM) ủng hộ việc mở rộng cho ngân hàng thương mại làm đại lý quản lý tài sản của trái phiếu doanh nghiệp. “Quy định này có ý nghĩa và tác động lớn đến việc cơ cấu lại thị trường tài chính Việt Nam hiện nay”, ông Ngân nói.

Theo ông, hiện dư nợ trong hệ thống ngân hàng thương mại trên 20 triệu tỷ đồng, tương đương 145% GDP là “mức rất lớn”. Do đó, vai trò của thị trường vốn cần được nâng cao hơn.

Tuy nhiên, ông Trần Hoàng Ngân đề nghị nhà quản lý cần yêu cầu các ngân hàng thương mại khi thực hiện nhiệm vụ này phải giải thích cụ thể cho khách hàng về đại lý phát hành, bảo lãnh thanh toán, đại lý quản lý tài sản đảm bảo để khách hàng không bị nhầm lẫn. “Sự cố khủng hoảng thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2022, bài học từ Ngân hàng SCB là những vấn đề cần nghiêm túc rút kinh nghiệm”, ông nói.

Giải trình sau đó, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết về nguyên tắc, các nhà băng thương mại chỉ được hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực ngân hàng. Vì vậy, đề xuất làm đại lý quản lý tài sản đảm bảo của trái phiếu doanh nghiệp là mở rộng thêm cho hoạt động của các ngân hàng.

Theo ông, việc quản lý, thực hiện các hoạt động này thế nào để đảm bảo điều kiện an toàn, tránh những lo ngại như các đại biểu nêu sẽ được quy định ở Luật Chứng khoán, thay vì tại Luật Ngân hàng Nhà nước hay Luật Các Tổ chức tín dụng.

Anh Tú