Trong văn bản góp ý sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 96 của Luật Kinh doanh bất động sản, Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) cho biết, hiện nay nhiều dự án nhà ở phải thế chấp để vay vốn xây dựng. Khi dự án đủ điều kiện mở bán, chủ đầu tư thường chưa phát sinh doanh thu nên không có nguồn tiền để giải chấp. Nếu buộc phải giải chấp toàn bộ trước khi bán, nhiều dự án sẽ tiếp tục bị đình trệ, kéo dài thời gian triển khai.

Do đó, HoREA kiến nghị cho phép chủ đầu tư vẫn được huy động vốn, bán hoặc cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai đang thế chấp, theo cơ chế bán trước – giải chấp sau, với điều kiện người mua được thông tin đầy đủ và ngân hàng cho vay chấp thuận.

Cụ thể, trong thông báo dự án đủ điều kiện mở bán và trong hợp đồng mua bán phải ghi rõ căn nhà đã được giải chấp hay chưa. Trường hợp chưa giải chấp, việc không giải chấp ngay phải có sự đồng ý bằng văn bản của các bên liên quan (người mua và bên nhận thế chấp). Người mua chỉ ký hợp đồng khi đã nắm rõ tình trạng pháp lý của tài sản.

Ngân hàng – bên nhận thế chấp – được quyền kiểm soát dòng tiền thu được từ việc bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai, nhằm bảo đảm khoản tiền này được sử dụng đúng mục đích, ưu tiên trả nợ vay và thực hiện giải chấp theo quy định. Theo HoREA, cơ chế này giúp hạn chế rủi ro cho cả người mua lẫn tổ chức tín dụng.

Còn theo quy định hiện hành, chủ đầu tư chỉ được bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai đang thế chấp ngân hàng khi đã giải chấp.

Hiệp hội cho rằng đề xuất trên phù hợp với Luật Nhà ở 2023, trong đó cho phép bán, cho thuê mua nhà ở đang thế chấp nếu được người mua và ngân hàng đồng ý. Luật Kinh doanh bất động sản 2023 cũng yêu cầu chủ đầu tư phải công khai đầy đủ thông tin về dự án, bao gồm tình trạng thế chấp, trước khi đưa bất động sản vào kinh doanh. Tuy nhiên, nghị định hướng dẫn hiện nay chưa quy định rõ cách thực hiện, đề xuất trên nhằm bổ sung quy định vào nghị định để làm rõ thủ tục, trách nhiệm công khai thông tin và cơ chế kiểm soát dòng tiền, giúp việc áp dụng thống nhất hơn trên thực tế.

Không chỉ với nhà ở, HoREA cũng đề nghị áp dụng cơ chế tương tự với các công trình xây dựng hình thành trong tương lai như căn hộ du lịch, biệt thự du lịch, nhà phố du lịch (condotel), văn phòng lưu trú (officetel) hay các công trình thương mại, dịch vụ. Theo hiệp hội, đây là các loại hình thường được chủ đầu tư thế chấp để vay vốn trước khi bán hoặc huy động vốn, tiềm ẩn rủi ro tranh chấp nếu thiếu quy định rõ ràng.

Theo HoREA, việc cho phép bán bất động sản hình thành trong tương lai đang thế chấp, đi kèm yêu cầu minh bạch thông tin và sự giám sát dòng tiền của ngân hàng, sẽ giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực triển khai dự án, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người mua và hạn chế tranh chấp trên thị trường.

Phương Uyên