Theo thông báo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) hôm 5/1, gần 150 quốc gia đã đồng ý với điều chỉnh trên. Quyết định miễn trừ cho các tập đoàn đa quốc gia trụ sở tại Mỹ được thống nhất sau các cuộc đàm phán giữa chính quyền Tổng thống Donald Trump và các thành viên khác của G7.

Tổng thư ký OECD Mathias Cormann cho biết thỏa thuận với Mỹ là “quyết định mang tính bước ngoặt trong hợp tác thuế quốc tế”, “giúp tăng tính chắc chắn về thuế, giảm độ phức tạp và bảo vệ cơ sở thuế”.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gọi đây là “một chiến thắng lịch sử trong việc bảo vệ chủ quyền, người lao động cũng như doanh nghiệp Mỹ khỏi sự áp đặt ngoài lãnh thổ”.

Thuế tối thiểu toàn cầu là sáng kiến được OECD thúc đẩy, nhằm chấm dứt việc cạnh tranh thuế suất giữa các quốc gia và đảm bảo các tập đoàn lớn đóng góp công bằng vào ngân sách. Nó cho phép quốc gia, nơi sản phẩm hoặc dịch vụ được tiêu thụ có quyền đánh thuế lên các công ty lớn, ngay cả khi họ không hiện diện trực tiếp.

Thỏa thuận được thống nhất vào tháng 10/2021 bởi gần 140 quốc gia, áp dụng cho các công ty doanh thu từ 750 triệu euro trở lên, với mức thuế tối thiểu 15% trên toàn cầu. Liên minh châu Âu, Anh và nhiều quốc gia khác đã thực thi.

Cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen là người thúc đẩy then chốt cho thuế tối thiểu toàn cầu năm 2021. Tuy nhiên, quốc hội Mỹ chưa bao giờ thông qua các biện pháp để nước này tuân thủ thỏa thuận. Ngày 20/1/2025, khi vừa trở lại Nhà Trắng, ông Trump đã ký ghi nhớ tuyên bố thỏa thuận thuế tối thiểu toàn cầu không có giá trị tại nước này.

Theo AP, việc các tập đoàn Mỹ được miễn trừ khỏi thuế tối thiểu toàn cầu đã làm thỏa thuận này suy yếu đáng kể. Bởi ý tưởng ban đầu nhằm ngăn các tập đoàn đa quốc gia, bao gồm Apple và Nike, sử dụng các thủ thuật kế toán và pháp lý để chuyển lợi nhuận sang các “thiên đường thuế” có thuế suất thấp hoặc bằng không.

Những thiên đường thuế này thường là các địa điểm như Bermuda và Quần đảo Cayman, nơi các công ty thực tế có rất ít hoặc không có hoạt động kinh doanh. Một số tổ chức vận động minh bạch thuế chỉ trích kế hoạch sửa đổi của OECD.

“Thỏa thuận này có nguy cơ làm xói mòn gần một thập kỷ tiến bộ toàn cầu về thuế doanh nghiệp, chỉ để cho phép những công ty Mỹ lớn nhất và có lợi nhuận cao nhất tiếp tục ghi nhận lợi nhuận tại các thiên đường thuế”, bà Zorka Milin, Giám đốc chính sách tổ chức FACT Coalition, bình luận.

Ngược lại, các nghị sĩ Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ hoan nghênh việc hoàn tất thỏa thuận với OECD. Chủ tịch Ủy ban Tài chính Thượng viện Mike Crapo và Chủ tịch Ủy ban Thuế Hạ viện Jason Smith tuyên bố chung: “Hôm nay đánh dấu thêm cột mốc quan trọng trong việc đặt nước Mỹ lên trên hết và đảo ngược sự nhượng bộ đơn phương về thuế toàn cầu của chính quyền Biden”.

Phiên An (theo AP)