Founder Hà Nội Xanh: ‘Người dân ném rác khi chúng tôi dọn sông Tô Lịch’

Founder Hà Nội Xanh Nguyễn Tiến Huy nhớ mãi cảnh một người dân vứt rác xuống Tô Lịch, trước mặt hơn chục tình nguyện viên trầm mình trong dòng nước đen dọn dẹp.

Tại tọa đàm “Cùng hành động vì bầu trời xanh 2026” ngày 9/9, Nguyễn Tiến Huy, Nhà sáng lập kiêm CEO Hà Nội Xanh, cho biết câu chuyện trên diễn ra 3 năm trước. Người phụ nữ vứt rác sống ở ven sông Tô Lịch, khá gượng gạo khi bị những tình nguyện viên chất vấn về hành vi xả thải.

Được thành lập từ năm 2022, Hà Nội Xanh tiền thân là câu lạc bộ tình nguyện viên dọn dẹp các dòng sông đen tại Hà Nội. Thực trạng “người nhặt, kẻ vứt” khiến Huy nhận ra rằng nếu nhận thức người dân không thay đổi, các thành viên của Hà Nội Xanh “nhặt rác không biết đến bao giờ mới hết”.

Để nâng cao ý thức người dân, nhóm đẩy mạnh tuyên truyền bằng hình ảnh, video trên mạng xã hội, lan tỏa câu chuyện bảo vệ môi trường. Việc này cũng nhằm truyền cảm hứng, thu hút thêm tình nguyện viên.

Sau 4 năm, CEO Hà Nội Xanh cho rằng nhận thức của người dân đã thay đổi. Ví dụ, nhiều người trước đây cho rằng bảo vệ môi trường chủ yếu là trách nhiệm của cơ quan chức năng hoặc tổ chức xã hội. Hiện tại, lượng người chủ động tham gia dọn rác, phản ánh các điểm ô nhiễm ngày một tăng.

“Nhiều người tham gia nhặt rác một lần rồi quay lại, rủ thêm gia đình, bạn bè, đồng nghiệp”, Founder Hà Nội Xanh kể.

Kết quả khảo sát của Hà Nội Xanh cũng cho thấy, trong 10 điểm sau 1-2 tháng được dọn rác, có tới 8 nơi không còn tình trạng người dân vứt rác bừa bãi..

Bài học khác được Huy nhắc tới là tai nạn lao động của chính mình. Khi đang lội dưới sông Tô Lịch vớt rác, anh bị vật nhọn đâm ngang đùi, bước lên bờ thì phát hiện đó là một chiếc kim tiêm. Sau khi được cơ sở y tế tư vấn và tiêm phòng, anh vẫn còn hoảng sợ. Sau một tháng trấn tĩnh và tìm hiểu sâu về điều kiện làm việc, Huy cải thiện đồ bảo hộ chống nước chuyên dụng cho đội ngũ, tiêm phòng uốn ván và tiếp tục lộ trình làm sạch sông ngòi, kênh, rạch.

Huy sinh năm 1995, quê Hải Dương (cũ). Ý tưởng thành lập Hà Nội Xanh đến với anh vào năm 2013, khi lần đầu lên Hà Nội và trọ ven bờ Tô Lịch – nơi khác biệt hoàn toàn với dòng sông quê hương mà anh từng bơi lội.

Hà Nội Xanh đã tổ chức được hơn 300 lượt dọn dẹp, làm sạch các con sông như Tô Lịch, La Khê, Nhuệ, Sét… Huy quan niệm “bớt một người xả rác sẽ tốt hơn là thêm người nhặt rác”. Họ xây dựng bản đồ “điểm xanh” – những nơi từng ô nhiễm, được dọn sạch và không tái diễn tình trạng xả thải.

“Tôi hy vọng thành công của Hà Nội Xanh sau này không chỉ đo lường bằng số tấn rác dọn được, mà bằng từng điểm xanh, nơi chúng tôi không còn phải quay lại nhặt rác nữa”, Huy nói.

5 năm tới, họ kỳ vọng triển khai được điểm xanh tại 126 xã, phường Hà Nội, tiến tới mở rộng dịch vụ xử lý, thu gom và tái chế rác vào các năm tiếp theo. Đây là nền tảng để họ bổ sung nguồn thu, hướng tới bền vững về mặt tài chính, thay vì dựa vào đóng góp từ cộng đồng yêu môi trường.

Trước mắt, trong tháng này, họ phối hợp cùng Quỹ Vì tương lai xanh, Trường Đại học Thủy lợi tại TP HCM dọn dẹp các “điểm đen” rác thải tồn đọng lâu năm tại kênh, rạch đô thị.

Bà Nguyễn Hoàng Ánh, Phó trưởng Phòng Quản lý chất lượng môi trường, Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết chi phí môi trường đôi khi tạo cảm giác là một khoản “tiêu sản”. Tuy nhiên, nhìn rộng ra, đây là một khoản đầu tư cho sức khỏe và kinh tế. Ví dụ, khi dòng sông bị ô nhiễm, con người mất đi nguồn nước và không khí sạch. Việc thiếu vắng dữ liệu khiến hệ quả này còn mờ nhạt.

PGS. TS Nguyễn Ngọc Quang, Phó tổng giám đốc Chuyên môn Nội thuộc Hệ thống Y tế Vinmec, chỉ ra ô nhiễm môi trường, đặc biệt là không khí gây thiệt hại khoảng 2.200-2.300 tỷ USD một năm trên toàn cầu. Trong đó, chất lượng không khí kém, đặc biệt nồng độ bụi mịn cao, là một trong những nguyên nhân gây bệnh tim mạch, hô hấp, chuyển hóa và thần kinh.

Ông Quang ước tính ô nhiễm tại Việt Nam khiến 230 ca tử vong một ngày trong giai đoạn 2025-2026, tổng thiệt hại sức khỏe và chất lượng sống lên tới 4% GDP.

Thủy Trương