Theo báo cáo của Sở Tài chính TP HCM, thành phố đã rà soát 838 dự án, công trình và khu đất tồn đọng với tổng diện tích hơn 17.000 ha. Trong số này, 417 dự án được xác định đã hoàn thành tháo gỡ vướng mắc, còn 421 dự án cơ bản được tháo gỡ hoặc đang tiếp tục xử lý theo chỉ đạo.

Tuy nhiên, theo giới doanh nghiệp và Hiệp hội bất động sản TP HCM (HoREA), danh sách 838 dự án mới phản ánh một phần thực trạng tồn đọng của thị trường. Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, nhóm 421 dự án được đánh giá “cơ bản hoàn thành tháo gỡ” hoặc “đang thực hiện tháo gỡ” thực tế vẫn còn nhiều vướng mắc khiến doanh nghiệp chưa thể đưa đất vào khai thác hoặc hoàn thiện thủ tục đầu tư.

Dự án Tân An Huy tại xã Nhà Bè là ví dụ điển hình của tình trạng bế tắc kéo dài. Dự án triển khai từ năm 2004 nhưng đình trệ nhiều năm, doanh nghiệp bị phong tỏa tài khoản, nợ thuế lớn trong khi hơn 300 khách hàng đã đóng phần lớn giá trị nền đất vẫn chưa thể nhận sản phẩm. Doanh nghiệp cho biết đang kiến nghị được đưa vào diện tháo gỡ để tái khởi động.

Tại địa bàn Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, Công ty TNHH MTV Lan Anh phản ánh một số dự án nhà ở kéo dài nhiều năm do việc xác định đơn giá đất, tính tiền sử dụng đất và điều chỉnh quy hoạch chậm hoàn tất. Doanh nghiệp cho rằng việc thông báo nghĩa vụ tài chính kéo dài làm tăng chi phí, ảnh hưởng tiến độ triển khai các dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho người thu nhập thấp.

Ở phân khúc nhà ở xã hội, lãnh đạo Hoàng Quân chia sẻ doanh nghiệp hiện có khoảng 30 dự án, trong đó nhiều dự án kéo dài 5 năm chưa thể triển khai do gặp các nút thắt pháp lý và thủ tục đầu tư, kiến nghị thành phố quy định rõ đầu mối, trách nhiệm và thời hạn xử lý.

Theo HoREA, ngoài các doanh nghiệp đã được thống kê trước đó, nhiều chủ đầu tư tiếp tục đề nghị bổ sung dự án vào danh mục xử lý tồn đọng do chưa được cập nhật trong đợt rà soát đầu tiên. Sau khi công bố danh sách 838 dự án, đã có thêm khoảng 90 dự án đăng ký để được xem xét tháo gỡ. Trong đó nhiều dự án bất động sản quy mô lớn của Quốc Cường Gia Lai, Vạn Phúc và các doanh nghiệp khác vẫn đang khó khăn kéo dài nhiều năm vì bị chậm cấp sổ, xác định nghĩa vụ tài chính và thủ tục đầu tư…

Cụ thể, Quốc Cường Gia Lai là một trong những doanh nghiệp có nhiều dự án tiếp tục vướng pháp lý. Tại dự án Lavida Plus ở xã Tân Thuận, cư dân đã vào ở từ năm 2021 nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu, trong khi một phần dự án chưa thể triển khai do thủ tục pháp lý chưa hoàn tất.

Doanh nghiệp cũng phản ánh vướng mắc tại khu dân cư lô số 4 khu 6B Nam Thành phố liên quan hồ sơ chuyển nhượng dự án, cùng các khó khăn về nghĩa vụ tài chính đất đai, điều chỉnh quyết định giao đất và thủ tục đầu tư.

Trong khi đó, nhiều dự án của Vạn Phúc Group tại khu vực Hiệp Bình như Vạn Phúc 1, 2, 3, Đại Nhân và Đông Nam tiếp tục chậm tiến độ do chưa hoàn tất xác định nghĩa vụ tài chính sau điều chỉnh quy hoạch và chuyển đổi quỹ nhà ở xã hội.

Ông Lê Hoàng Châu cho rằng với các dự án tồn đọng kéo dài, đặc biệt trường hợp chủ đầu tư không còn năng lực triển khai, người đứng đầu doanh nghiệp qua đời hoặc bỏ trốn, TP HCM cần có cơ chế xử lý riêng thay vì để dự án đình trệ kéo dài.

Theo ông, thành phố có thể xem xét công khai tìm kiếm người đại diện doanh nghiệp; nếu không xác định được hoặc doanh nghiệp mất khả năng thực hiện, các bên liên quan có thể được đề xuất tham gia góp vốn, tiếp tục triển khai hoặc tổ chức đấu giá để nhà đầu tư mới kế thừa trách nhiệm với khách hàng và nghĩa vụ tài chính còn lại.

Đại diện HoREA cho rằng đợt rà soát lần này là cơ hội quan trọng để xử lý dứt điểm các dự án kéo dài, khơi thông nguồn lực đất đai và bảo đảm quyền lợi người mua nhà, đồng thời kỳ vọng thành phố xây dựng quy trình tháo gỡ rõ ràng hơn, xác định cụ thể đầu mối tiếp nhận, thời hạn giải quyết và trách nhiệm của từng đơn vị.

Trước thực trạng này, UBND TP HCM đã ban hành Chỉ thị 45 về tháo gỡ vướng mắc dự án và tăng cường quản lý đầu tư, yêu cầu rà soát, thanh tra và đề xuất hướng xử lý đối với các dự án, khu đất kéo dài nhiều năm. Thành phố giao Sở Tài chính chủ trì phối hợp với Thanh tra Thành phố và các đơn vị liên quan hoàn tất việc tổng hợp, xử lý trong tháng 6.

Đại diện Sở Tài chính cho biết cơ quan này đang tiếp tục rà soát các dự án kéo dài qua nhiều thời kỳ, liên quan đến quy định về đầu tư, xây dựng, nhà ở và đất đai. Những trường hợp phức tạp, vượt thẩm quyền địa phương sẽ được tổng hợp, kiến nghị cơ quan Trung ương xem xét xử lý.

Phương Uyên