Trưa 30/5, hơn 124.000 học sinh Hà Nội hoàn thành bài thi môn Văn vào lớp 10 công lập. Đề gồm hai phần: Đọc hiểu (6 điểm), Viết (4 điểm).

Với phần Đọc hiểu, đề đưa ra ngữ liệu là bài thơ “Trăng trong rừng và những đứa trẻ” của tác giả Thanh Thảo. Thí sinh cần xác định thể thơ, ghi lại hai từ chỉ thiên nhiên trong khổ đầu, trả lời câu hỏi “bằng lòng với cuộc sống hiện tại hay dấn thân khám phá, trải nghiệm nào đáng giá hơn”.

Phần Viết yêu cầu các em phân tích hình ảnh những đứa trẻ trong ngữ liệu nói trên, đồng thời có thêm bài nghị luận xã hội về việc một số bạn trẻ mất kết nối với cuộc sống, cần nêu giải pháp để tạo ra những kết nối có ý nghĩa.

Đề thi, đáp án Ngữ văn vào lớp 10 ở Hà Nội

Theo nhiều giáo viên Ngữ văn tại Hà Nội, đề thi năm nay không quá khó, vừa sức và phù hợp với lứa tuổi học sinh, chống lối học vẹt, học tủ. Đồng thời, đề vẫn có chiều sâu và độ phân hóa tốt.

Cô Nguyễn Thị Như Vân, giáo viên Ngữ văn trường THCS Chương Dương, cho biết so với năm ngoái, cấu trúc đề không thay đổi, tỷ lệ các câu khó dễ tương đương.

Câu 1-3 ở phần Đọc hiểu ở mức độ nhận biết hoặc vận dụng kiến thức đơn giản, quen thuộc, học sinh sẽ không khó khăn để câu trả lời.

Trong khi đó, câu 4 hỏi về ý nghĩa “lời gọi trăng của những đứa trẻ” là khó nhất. Theo cô Vân, dù đây là dạng bài học sinh đã được học và ôn luyện, nhưng mỗi câu thơ lại mang ý nghĩa khác nhau và không chỉ có một tầng nghĩa. Điều này đòi hỏi thí sinh phải có khả năng cảm thụ văn học, hiểu biết đời sống xã hội, có kỹ năng, từ đó mới có thể hiểu sâu và hiểu rộng ý nghĩa của câu thơ.

Câu còn lại của phần Đọc hiểu là câu hỏi mở, thí sinh thoải mái đưa ra lựa chọn, miễn sao hợp lý và đưa ra lý giải thuyết phục.

Còn cô Dương Thùy Linh, Tổ phó tổ Ngữ văn, trường THCS và THPT M.V.Lômônôxốp, ấn tượng với câu 5 nhất khi khơi gợi học sinh bày tỏ quan điểm lựa chọn giữa bằng lòng với cuộc sống hiện tại hay dấn thân khám phá những chân trời mới.

“Câu hỏi này là một trong những vấn đề mà hầu hết học sinh lớp 9 đang trải qua và chính các em cũng có nhiều trăn trở”, cô Linh nói. “Điều này giúp thí sinh dễ dàng tìm thấy sự đồng cảm từ ngữ liệu, câu hỏi. Từ đó các em dễ dàng liên hệ bản thân để làm bài thi chân thực, cảm xúc”.

Với phần Viết, cô Linh đánh giá cao phần nghị luận xã hội khi đề cập chủ đề: sự kết nối của con người với cuộc sống xung quanh. Theo cô, đề thi mang tính giáo dục cao, gần gũi với đời sống và tâm lý lứa tuổi học sinh – độ tuổi 15.

Cô Minh Ánh, giáo viên trường THPT chuyên Nguyễn Huệ, cũng thấy chủ đề nghị luận xã hội quen thuộc, có tính thực tiễn. Bởi giữa thế giới phẳng, nhiều người trẻ lạc lõng, mai một dần khả năng phát hiện ý nghĩa thực sự của những kết nối, phân biệt kết nối tiêu cực và tích cực.

Theo cô Hương Giang, giáo viên Ngữ văn trường THCS Archimedes và Tuyensinh247, câu hỏi là mảnh đất mở để học sinh rèn luyện tư duy phản biện, khả năng lập luận và bày tỏ chính kiến một cách thuyết phục.

“Qua đó, đề thi đã định hình một lối tư duy độc lập: Học văn không phải để học thuộc lòng, mà là để thấu hiểu và kiến tạo những giá trị kết nối tích cực cho cuộc đời”, cô Giang nói.

Cô Ánh dự đoán các giải pháp để “kết nối có ý nghĩa” mà thí sinh đưa ra chắc chắn sẽ rất phong phú, phản ánh tâm tư và tư duy của một thế hệ lớn lên trong thời đại bùng nổ của thông tin và kết nối.

“Nhưng để xử lý đề này được sâu và hay thì thí sinh cần có nhận thức xã hội sâu sắc và trải nghiệm sống tích cực”, cô Ánh nhìn nhận.

Gợi ý đáp án đề Ngữ văn lớp 10 ở Hà Nội

Về ngữ liệu, cô Minh Ánh thấy có chiều sâu. Vẻ đẹp tâm hồn trong trẻo thể hiện qua niềm khát khao của những đứa trẻ trong rừng với vầng trăng – biểu tượng của cái đẹp, niềm vui và những ký ức thân thuộc; cũng khơi gợi nỗi buồn về sự thiếu thốn, gian lao.

Song, cô Linh cho rằng những học sinh mới đọc đề mà không gắn với hoàn cảnh ra đời của tác phẩm thì khó hiểu hết nội dung và ý nghĩa của bài thơ viết về những đứa trẻ “chưa từng ra biển”, “chưa được lớn lên ở đồng bằng”, “chưa sống giữa phố phường bừng ánh điện”.

“Đó là những đứa trẻ ở rừng, khác rất nhiều sự trải nghiệm của những đứa trẻ thủ đô sống trong xã hội hiện đại”, cô Linh nói.

Cô Linh dự đoán thí sinh có thể đạt được điểm 7 nếu nắm chắc các kỹ năng. Cô Như Vân nhận định tương tự khi đưa ra mức điểm trung bình khoảng 6,5-7. Học sinh viết giỏi có thể đạt từ 7,5 trở lên, theo cô Hương Giang.

Chiều nay, học sinh thi môn Ngoại ngữ trong 60 phút. Sáng mai, các em làm bài thi Toán, trong 120 phút. Thí sinh đăng ký vào lớp 10 chuyên sẽ làm thêm môn chuyên trong ngày 1/6.

Dương Tâm – Thanh Hằng