Khoảng ba tháng trước, Bàn Thị Tâm, 20 tuổi, quê Tuyên Quang cùng bạn trai Nguyễn Minh Hiệp, 22 tuổi, quê Ninh Bình cùng bé gái 4 tuổi chuyển đến sống tại một khu trọ ở phường Phú Diễn.

Theo công an, Hiệp và Tâm khai đã nhiều lần dùng vật dụng trong nhà như dép, chổi, cán hót rác hay móc quần áo đánh đập đứa trẻ. Đầu tháng 5, bé bị bỏ đói, bắt đeo chai nước vào cổ. Sáng 3/5, bé được đưa đi cấp cứu và tử vong chiều 6/5 tại bệnh viện.

Căn phòng nơi bé gái bị bạo hành nằm trong căn chung cư mini 3 tầng với 6 phòng, ở khu dân cư trên phố Nguyễn Khả Trạc, Phú Diễn. Người thuê trọ phần lớn là sinh viên, hộ gia đình trẻ. Theo cư dân, các phòng thường sinh hoạt khép kín “hiếm khi giao tiếp với nhau”.

Vân Anh (đã đổi tên), sinh viên năm nhất, thuê phòng ngay phía trên Tâm, cho biết chưa từng gặp bé gái, nhưng thường nghe tiếng khóc vào buổi tối. “Từ tháng 4, tôi nghe tiếng chửi, xưng mày tao”, Vân Anh kể. Cuối tháng 4, tiếng khóc xuất hiện liên tục hơn. Cô nghĩ đứa trẻ bị cha mẹ phạt.

Nữ sinh nói khi bi kịch xảy ra với cháu bé, cô đã “rất sốc và có cảm giác áy náy”. “Nếu thời gian quay trở lại, khi nghe tiếng khóc bất thường, tôi sẽ báo công an chứ không im lặng”, Vân Anh nói.

Anh Đinh Hữu Thành, 25 tuổi, ở tầng một khu trọ cho biết từng gặp bé gái vài lần. “Các phòng ở đây thường xuyên đóng kín cửa nên khó nghe rõ bên trong. Tôi ở tầng một buôn bán nên cũng ồn”, anh cho biết.

Anh cho biết nếu nhận diện được dấu hiệu, chắc chắn sẽ can thiệp để bi kịch không xảy ra. Tuy nhiên, Thành thừa nhận chưa từng tìm hiểu dấu hiệu trẻ bị bạo hành.

Theo ông Đặng Hoa Nam, nguyên Cục trưởng Cục Trẻ em, sự thiếu hiểu biết và lối sống khép kín là rào cản trong việc giải cứu trẻ em. Trung bình mỗi năm, Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 nhận hơn 300.000 cuộc gọi. Đến nay, Tổng đài đã can thiệp hơn 11.000 trường hợp trẻ bị xâm hại. Riêng năm 2024, gần 2.000 vụ việc liên quan đến trẻ em bị điều tra hình sự. Nhiều vụ trong số đó, thủ phạm là người thân sống cùng nhà.

Ông Nam cho biết trẻ sống trong gia đình có cha mẹ ly hôn, sống cùng cha dượng, mẹ kế thường đối mặt nguy cơ bạo lực cao hơn. “Pháp luật đã quy định đầy đủ, nhưng việc phòng ngừa ở cơ sở còn yếu. Nhiều cán bộ phụ trách trẻ em cấp xã làm kiêm nhiệm nên khó phát hiện”, ông nói.

Chuyên gia tâm lý trẻ em Hồng Hương (Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam) cho biết trẻ bị bạo hành thường có biểu hiện như: e dè, sợ sệt, né tránh tiếp xúc hoặc sống thu mình, lầm lũi. Tiếng quát mắng kéo dài, tiếng khóc thường xuyên, vết bầm tím, trầy xước trên cơ thể là dấu hiệu cảnh báo.

“Người lớn xung quanh có thể quan sát dấu hiệu báo động đỏ thông qua phản ứng của trẻ. Nhiều em chỉ cần thấy người khác giơ tay lên đã hoảng loạn, cúi gằm mặt hoặc né tránh theo phản xạ”, bà Hương nói.

Các chuyên gia cho rằng khi phát hiện trẻ có nguy cơ bị bạo hành, người dân cần báo công an, tổ dân phố hoặc gọi Tổng đài 111. Bà Hương cho biết ở đô thị, lối sống khép kín khiến hàng xóm khó nhận ra bất thường sau cánh cửa.

“Cần có những chương trình gõ cửa từng hộ dân tại các khu trọ để tuyên truyền kỹ năng nhận diện bạo hành, đặc biệt ở nhóm lao động nhập cư”, bà nói.

Phạm Nga