Giữa tháng 3, Hương, 25 tuổi, quê Hà Nội, bật khóc khi nhận thư trúng tuyển chương trình thạc sĩ ngành Giáo dục của Đại học Oxford, Anh. Trước đó ít ngày, Hương cũng nhận tin vui từ Đại học Harvard, Mỹ. Theo Times Higher Education, Oxford và Harvard lần lượt đứng thứ 1 và 5 trong bảng xếp hạng tốt nhất thế giới.

Với Hương, đây là thành quả của hành trình 5 năm trăn trở, tìm cách trả lời cho câu hỏi: Ai có cơ hội được đi học, và làm thế nào để mở rộng cơ hội đó. Trên hành trình đó, cô cũng từng trải qua chuỗi ngày dài đối mặt với những lá thư từ chối.

Hương có ý định du học từ ngày phổ thông, khi thấy nhiều bạn bè ở lớp chuyên Sinh, trường THPT chuyên Đại học Sư phạm Hà Nội, lần lượt ra nước ngoài. Nhưng khi đó, mong muốn này còn mơ hồ, vì cô chưa rõ bản thân muốn học ngành gì, ở đâu.

Đến khi trở thành sinh viên ngành Sư phạm Tiếng Anh, trường Đại học Ngoại ngữ (ULIS), Đại học Quốc gia Hà Nội, Hương mới xác định theo ngành Giáo dục, và bắt đầu “xây” hồ sơ. Cô tìm các cơ hội học trao đổi ở nước ngoài để tăng trải nghiệm quốc tế, nhưng liên tiếp thất bại.

“Trong hai năm đầu, mình cứ nộp là trượt, phải tới 20 chương trình”, Hương nhớ lại. “Thất bại liên tiếp khiến mình nghĩ bản thân không có năng lực đi học ở nước ngoài”.

Bước ngoặt đến khi Hương tham gia chương trình tình nguyện kéo dài 10 tháng ở một trung tâm bảo trợ xã hội. Lần đầu tiếp xúc với những đứa trẻ có nguy cơ bỏ học sớm, cô nhận ra một khoảng cách lớn trong tiếp cận giáo dục.

“Lúc đó mình mới hiểu, ‘được đi học’ và ‘được người thân ủng hộ việc tới trường’ là một dạng đặc quyền”, Hương nói.

Điều này trở thành “kim chỉ nam” trong các lựa chọn sau đó của Hương. Tất cả hoạt động, nghiên cứu cô làm đều đều xoay quanh một câu hỏi: làm thế nào để học sinh, sinh viên có nhiều cơ hội được đi học, rộng hơn là bước ra thế giới để phát triển bản thân.

Câu chuyện này giúp Hương trúng tuyển chương trình trao đổi 5 tháng, do Chính phủ Mỹ tài trợ vào năm 2023. Lần đầu học ở nước ngoài, Hương thấy bạn bè tự tin tranh luận, thậm chí ngắt lời giảng viên để nêu quan điểm, còn mình vẫn “chờ cơ hội được nói”.

Môi trường khiến Hương phải thay đổi, chủ động và tự tin hơn từ cách phát biểu, đặt câu hỏi đến kiếm nguồn lực. Những kỹ năng này theo Hương khi trở về Việt Nam. Cô tích cực tham gia các hoạt động giáo dục, làm việc với nhiều tổ chức quốc tế, tổ chức các chương trình hỗ trợ sinh viên…

Đầu năm 2024, Hương sang Đài Loan theo chương trình thực tập, dạy Tiếng Anh ở một trường tiểu học. Cô thấy điểm chung giữa các môi trường giáo dục tiên tiến là chú trọng trải nghiệm đa văn hóa, coi đây là điểm nhấn để phát triển thương hiệu, chất lượng. Điều này được thể hiện bằng việc tích cực trao đổi, tiếp nhận sinh viên, giáo viên và các chương trình nước ngoài.

Nhận thấy sinh viên Việt Nam còn hạn chế trong tiếp cận cơ hội quốc tế, Hương chọn đề tài khóa luận về các kỹ năng cần thiết để tham gia chương trình trao đổi. Nghiên cứu này giành giải nhất cấp trường, giúp cô nhận tài trợ dự hội thảo tại Hàn Quốc, đồng thời trở thành nền tảng để phát triển dự án Vietnam School of Global Opportunities (VSGO), hỗ trợ sinh viên tiếp cận cơ hội học tập quốc tế.

Thông qua VSGO, Hương và một nhóm du học sinh tổ chức định kỳ các hội thảo để chia sẻ kinh nghiệm ứng tuyển, tạo không gian để ứng viên kết nối với người hướng dẫn, cố vấn. Năm 2025, VSGO được lựa chọn là sáng kiến hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc.

“Đây không chỉ là sự ghi nhận, mà còn là cơ sở để mình tin rằng hướng đi này có thể phát triển ở quy mô lớn hơn”, Hương nói.

Theo Hương, sự liên kết giữa trải nghiệm, nghiên cứu và hành động trở thành yếu tố cốt lõi trong hồ sơ ứng tuyển thạc sĩ. Thay vì liệt kê thành tích, trong bài luận du học, cô “kể” câu chuyện của một sinh viên từng khát khao tìm cơ hội học tập đến người chủ động hỗ trợ người khác tiếp cận những cơ hội đó.

“Hồ sơ của mình thống nhất, thể hiện được rằng mình không chỉ dừng ở suy nghĩ, mong muốn, mà đã bắt tay thực hiện. Mình muốn học tiếp để hệ thống hóa hướng đi này, giúp nó bền vững và mở rộng hơn” , Hương nói.

Cô Nguyễn Thị Hải Hà, khoa Tâm lý – Giáo dục Khai phóng của ULIS, là giảng viên hướng dẫn khóa luận tốt nghiệp của Thanh Hương. Cô nhận xét học trò có tinh thần cầu tiến và khả năng thích ứng tốt. Ban đầu, đề tài nghiên cứu của Hương còn dàn trải, nhưng sau quá trình trao đổi, Hương nhanh chóng định hình hướng đi rõ ràng.

“Hương rất quyết tâm, đã nhận là làm và làm với tinh thần trách nhiệm cao”, Cô Hà nói, đánh giá cao sự khiêm tốn, kỷ luật và khả năng hoàn thành công việc đúng hạn của học trò.

Theo cô Hà, sự dấn thân, cầu tiến và không ngừng hoàn thiện bản thân đã giúp Hương trúng tuyển cùng lúc nhiều chương trình thạc sĩ danh tiếng.

“Thành tích của Hương rất đáng ngưỡng mộ”, cô Hà bày tỏ.

Thanh Hương chưa quyết định sẽ học Harvard hay Oxford, vì còn chờ kết quả học bổng. Dù học ở đâu, cô gái sinh năm 2001 dự định tham gia bộ phận hợp tác quốc tế của trường, để hiểu rõ hơn về các chương trình trao đổi và chính sách giáo dục, từ đó học hỏi và áp dụng trong những dự án cá nhân.

Nhìn lại hành trình của mình, Hương cho rằng thành quả đến không phải do cô là người giỏi nhất, mà là nhờ kiên trì.

“Mình tâm niệm rằng mỗi người sẽ có một tỷ lệ thành công nhất định, quan trọng là bạn có dám thử đủ nhiều và đi tiếp sau những thất bại hay không”, Hương nói.

Thanh Hằng