Nói chuyện tại CLB Báo chí quốc gia Australia hôm 23/3 nhân chuyến công du toàn cầu, Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol cho biết ít nhất 40 cơ sở năng lượng tại 9 quốc gia Trung Đông đã bị hư hại “nghiêm trọng” và “rất nghiêm trọng” từ khi xung đột leo thang tại khu vực này.

Theo Birol, những thiệt hại với các mỏ dầu khí, nhà máy lọc dầu và hệ thống đường ống ở khu vực này sẽ cần thời gian đáng kể để khắc phục. “Không chỉ dầu khí, cả những mạch máu quan trọng với nền kinh tế toàn cầu như hóa dầu, phân bón, lưu huỳnh hay heli cũng đều bị gián đoạn hoạt động thương mại, kéo theo những hệ lụy nghiêm trọng”, Birol cho hay.

Theo dữ liệu của IEA, Trung Đông là một trong những khu vực đóng vai trò then chốt với an ninh năng lượng thế giới. Khu vực này chiếm 30% sản lượng dầu mỏ, 17% sản lượng khí tự nhiên toàn cầu. Trong đó, Arab Saudi đóng góp gần 40% sản lượng dầu cho Trung Đông, Iraq khoàng 17%, UAE 14%. Còn với Iran, đến cuối 2023, IEA cho biết quốc gia này sở hữu 24% dự trữ dầu mỏ của Trung Đông và 12% toàn cầu.

Ông nói thêm “nếu cần thiết, tất nhiên chúng tôi sẽ hành động”. Tổ chức này đang theo dõi điều kiện, phân tích, đánh giá thị trường và thảo luận với các quốc gia thành viên về việc xả tiếp kho dự trữ. “Việc xả kho dự trữ giúp trấn an thị trường, nhưng không phải là giải pháp. Nó chỉ giúp giảm bớt áp lực với nền kinh tế”, ông nói.

Hôm 11/3, các quốc gia thành viên IEA đã đồng ý xả kho dự trữ kỷ lục 400 triệu thùng dầu để đối phó với cuộc khủng hoảng năng lượng vì xung đột tại Trung Đông. Lượng xả này tương đương khoảng 20% tổng kho dầu dự trữ của các nước thành viên IEA.

Người đứng đầu IEA bắt đầu chuyến công du toàn cầu tại Canberra, trong bối cảnh khu vực châu Á – Thái Bình Dương bị ảnh hưởng hàng đầu từ cuộc khủng hoảng dầu mỏ hiện tại. Bởi theo Birol, khu vực này phụ thuộc phần lớn vào nguồn vàng đen vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Sau khi gặp Thủ tướng Australia Anthony Albanese, Giám đốc điều hành IEA sẽ tới Nhật Bản vào cuối tuần này, trước thềm cuộc họp của nhóm G7.

Birol mô tả cuộc khủng hoảng tại Trung Đông là “rất nghiêm trọng”, thậm chí tồi tệ hơn khi cộng gộp cả hai cú sốc dầu mỏ những năm 1970 và tác động của cuộc chiến Nga – Ukraine. Chiến sự tại Trung Đông đã làm gián đoạn khoảng 11 triệu thùng dầu mỗi ngày khỏi nguồn cung toàn cầu.

“Giải pháp quan trọng nhất lúc này là mở lại eo biển Hormuz”, ông Birol khẳng định. Ông cũng cho rằng mức độ nghiêm trọng của vấn đề chưa được các nhà hoạch định chính sách trên thế giới đánh giá đầy đủ.

Theo ông, việc xả kho dự trữ chỉ là một phần trong các công cụ mà IEA có thể sử dụng. Tuần trước, cơ quan này cũng đưa ra 10 khuyến cáo với các quốc gia, doanh nghiệp, người dân để ứng phó với tình hình hiện tại, trong đó có làm việc từ xa, hạn chế đi máy bay hay giảm tốc độ chạy xe. Tuy nhiên, Birol vẫn khuyến nghị mỗi quốc gia cần tự quyết định cách thức phù hợp để tiết kiệm năng lượng.

Trưa 23/3, mỗi thùng dầu Brent ở mức quanh 108 USD, tăng gần gấp rưỡi, còn dầu thô WTI của Mỹ gần 100 USD, đắt hơn 47% so với cuối tháng 2 – thời điểm bắt đầu xung đột ở Trung Đông.

Tú Anh (theo Reuters, CNBC)