Theo ông Mai Sơn, sau chiến dịch 60 ngày cao điểm hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi từ phương thức khoán sang kê khai, cơ quan thuế nhận thấy nhiều tiểu thương lo lắng kê khai sai, không nắm chắc quy định dẫn đến nộp thiếu, bị xử phạt hành chính. Số khác lo lắng việc xuất hóa đơn không đúng thời điểm cũng tiềm ẩn nguy cơ bị xử phạt.

“Đây là những lo lắng rất thật. Chúng tôi không coi những lo lắng này đến từ sự ngần ngại thay đổi, mà nhìn đó như trách nhiệm của ngành thuế phải giải thích rõ hơn và đồng hành sát hơn với hộ kinh doanh”, ông Sơn nói tại hội thảo Thực hiện thuế kê khai, hộ kinh doanh cần lưu ý gì? do Báo Tuổi Trẻ tổ chức mới đây.

Thực tế trong nửa tháng đầu triển khai chính sách thuế mới, nhiều hộ kinh doanh, đặc biệt là những chủ hộ lớn tuổi, chưa quen với việc kê khai, sử dụng hóa đơn điện tử và sổ sách kế toán.

Hộ kinh doanh cá thể trong lĩnh vực ăn uống, dịch vụ, kinh doanh trực tuyến được các chuyên gia thuế đánh giá là nhóm khó khăn nhất trong việc thực hiện nghĩa vụ kê khai. Bởi phần lớn họ là người kinh doanh nhỏ lẻ, lớn tuổi, ít có thói quen ghi chép sổ sách kế toán và ngại tiếp cận thủ tục hành chính, nhất là thủ tục trực tuyến.

Nói với VnExpress, bà Quế, chủ một cơ sở ăn uống tại phường Bình Trưng (TP HCM), kể luôn lo nhập liệu sai vào hệ thống hoặc gửi nhưng cơ quan thuế chưa nhận được vì lỗi kỹ thuật. Bà không rành công nghệ, nên mỗi lần nhập liệu trên điện thoại đều tỉ mỉ kiểm tra từng chút bởi sợ “sai một số có khi bị phạt chục triệu”.

Song ông Mai Sơn cho biết trong giai đoạn đầu chuyển đổi, cơ quan thuế không đặt nặng việc kiểm tra, xử phạt mà tập trung hướng dẫn và nhắc để hộ kinh doanh điều chỉnh. Việc sai sót, theo ông, chủ yếu do bỡ ngỡ, thao tác chưa quen và thiếu kinh nghiệm kê khai. Do đó, cán bộ thuế ưu tiên hỗ trợ để hộ kinh doanh làm đúng, hạn chế tối đa sai sót.

Theo lãnh đạo ngành thuế, các quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hóa đơn với hộ kinh doanh đã được xây dựng theo hướng đơn giản, dễ áp dụng và giảm nhẹ đáng kể so với trước, phù hợp với quy mô và điều kiện hoạt động. Doanh thu kê khai thực tế của hộ kinh doanh trong năm nay cũng không được sử dụng làm căn cứ để truy thu thuế khoán các năm trước.

“Chúng tôi sẽ ban hành và chuẩn hóa đầy đủ căn cứ, hướng dẫn để bà con làm đúng, làm dễ”, ông Sơn cam kết. Lãnh đạo cơ quan thuế cũng cho biết sẽ tăng cường kênh tiếp nhận vướng mắc trong quá trình kê khai, đồng thời cung cấp các tài liệu “cầm tay chỉ việc” để hộ kinh doanh dễ tra cứu và đối chiếu.

Tính tới cuối 2024, cả nước có khoảng 3,6 triệu hộ, cá nhân kinh doanh. Số hộ hoạt động ổn định (hộ khoán và kê khai) là 2,2 triệu. Họ đóng góp khoảng 26.000 tỷ đồng vào ngân sách và nửa đầu năm ngoái là 17.000 tỷ.

Từ đầu năm nay, hàng triệu hộ chuyển sang kê khai, nộp thuế. Việc phải ghi chép đầy đủ thông tin, kê khai về hàng hóa (đầu vào – ra) theo sổ sách kế toán là yêu cầu bắt buộc.

Theo Thông tư 152, các hộ, cá nhân kinh doanh phải sử dụng sổ kế toán, quy định theo từng nhóm. Cụ thể, hộ có doanh thu dưới 500 triệu đồng một năm, không phải nộp VAT và thuế thu nhập cá nhân, chỉ cần ghi sổ doanh thu bán hàng, dịch vụ theo mẫu. Nhóm nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu cũng chỉ cần loại sổ này nhưng kê khai theo nhóm ngành nghề có cùng tỷ lệ tính thuế. Hộ, cá nhân nộp thuế trên lãi (doanh thu trừ chi phí) phải lập 4 sổ kế toán, gồm: sổ doanh thu bán hàng, dịch vụ; sổ chi tiết vật liệu, hàng hóa (xuất – nhập – tồn); sổ tiền mặt; và sổ tiền gửi ngân hàng.

Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, cho rằng quy định mới về sổ sách kế toán với hộ, cá nhân kinh doanh đơn giản, phù hợp hơn so với trước. Tuy nhiên, ông cho rằng mẫu sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa… tương đối phức tạp, không phù hợp khi yêu cầu hộ kinh doanh nộp cùng tờ khai thuế hàng tháng, quý hay quyết toán năm.

“Cơ quan quản lý chỉ nên yêu cầu các hộ chuẩn bị, kiểm kê thực tế cuối năm, lưu trữ mẫu sổ này tại cơ sở và xuất trình khi thanh kiểm tra thuế”, ông đề nghị.

Phương Đông