Khi du lịch, du khách thường quan tâm đến giá vé, hãng bay và giờ khởi hành nhưng ít người tìm hiểu quy trình hình thành một chuyến bay. Thời gian cất cánh, loại phi cơ và tuyến đường đều do giám đốc kế hoạch bay quyết định với sự hỗ trợ của đội ngũ chuyên gia.

Trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao do xung đột tại Trung Đông khiến nhiều hãng hàng không phải cắt giảm dịch vụ, vai trò của người đảm nhận vị trí này càng quan trọng. Tại hầu hết hãng bay thương mại, giám đốc kế hoạch bay là người chủ chốt, quản lý những khía cạnh phức tạp nhất của ngành hàng không.

Chuyên gia Tony Stanton từ công ty tư vấn Strategic Air Australia nhận xét đây là một trong những vai trò khó khăn và quan trọng nhất của hãng hàng không. Tại British Airways, vị trí này do Neil Chernoff đảm nhiệm.

Neil Chernoff, người giám sát mạng lưới và lịch trình tại British Airways, ví việc điều hành một hãng hàng không như giải một bức tranh ghép hình phức tạp. Ông phải thực hiện các đánh đổi để đảm bảo mọi mảnh ghép khớp với nhau.

Vài tháng trước khi hành khách khởi hành, Chernoff cùng đội ngũ chuyên gia họp bàn để xác định hậu cần, từ số lượng đến hạng ghế cung ứng. Định kỳ hàng tháng, nhóm đánh giá hiệu quả các tuyến bay để quyết định duy trì hay loại bỏ, với mục tiêu cốt lõi là tối ưu hóa lợi nhuận.

“Trách nhiệm của chúng tôi là kiếm tiền từ những chiếc phi cơ hoặc tối đa hóa lợi nhuận”, Chernoff, người từng làm ngân hàng đầu tư trước khi sang ngành hàng không, nói.

Khi nhu cầu tăng đột biến, đội ngũ này phản ứng nhanh chóng. Điển hình, British Airways từng tăng gấp đôi tần suất bay hàng ngày từ London đến San Diego và Austin sau khi hai tuyến này đạt hiệu suất cao. Ngược lại, với các tuyến hoạt động kém, nhóm sẽ phân tích dữ liệu và hành vi khách hàng để tìm nguyên nhân.

Chuyên gia Tony Stanton nhận định công việc này đầy thách thức bởi lý thuyết thường khác xa thực tế. Các giám đốc hoạch định phải phối hợp chặt chẽ với bộ phận bán hàng để đón đầu xu hướng du lịch vốn thay đổi liên tục. Tùy vào tính bền vững của điểm đến, hãng sẽ điều chỉnh tần suất hoặc hoán đổi dòng phi cơ để cung cấp thêm ghế ngồi. Nhóm của Chernoff cũng theo dõi biến động xã hội để điều chuyển nguồn lực từ những điểm đến truyền thống sang các thị trường mới tiềm năng.

Thời điểm phi công cất cánh đóng vai trò then chốt trong vận hành hàng không. Đội ngũ lập kế hoạch không chỉ chọn điểm đến mà còn quyết định giờ bay cụ thể. Tại những phi trường bận rộn, hãng bay không thể tự ý chọn giờ mà phải cạnh tranh để giành “slot” – khung thời gian cất và hạ cánh. Những chuyến bay có giờ khởi hành thuận lợi thường mang lại doanh thu lớn.

Việc hành khách bị thay đổi giờ bay từ sáng sang chiều thường do hạn chế về slot, đặc biệt tại các sân bay lớn như Heathrow. Để thiết lập tuyến mới, nhà hoạch định phải chuẩn bị từ nhiều năm trước, đồng thời tính toán kỹ năng lực đường băng, phòng chờ, cửa khởi hành và nhân lực mặt đất.

Neil Chernoff, Giám đốc kế hoạch của British Airways (BA), thường xuyên phối hợp với các đối tác liên minh như American Airlines để thảo luận lịch trình. “Chúng tôi tính toán số lượng ghế cung ứng giữa hai bên trên tuyến Miami – London”, ông Chernoff nói.

Thời tiết cũng ảnh hưởng đến kế hoạch; luồng gió mạnh có thể giúp phi cơ đến sớm nhưng gây áp lực lên vị trí đỗ tại sân bay.

Việc sử dụng loại phi cơ nào cho mỗi tuyến bay là kết quả của sự tính toán kỹ lưỡng thay vì ngẫu nhiên. Chuyên gia Tony Stanton nhận định lựa chọn dòng máy bay có thể quyết định sự thành bại của một đường bay. Nhóm của Chernoff phải cân đối giữa số lượng phi cơ sẵn có và nhu cầu thực tế. Với dòng siêu lớn như A380, hãng thường ưu tiên cho các chặng dài có nhu cầu cao.

Tuy nhiên, việc điều động phi cơ còn phụ thuộc vào đội ngũ phi công, vì mỗi dòng máy chuyên biệt đòi hỏi chứng chỉ bay khác nhau. Một chuyến bay đến Boston có thể chỉ cần hai phi công, nhưng chặng dài đến Singapore cần tới bốn người.

Hãng phải cân đối tỷ lệ ghế hạng thương gia và phổ thông để tối ưu hiệu quả kinh doanh. Dù có dữ liệu dự báo chính xác, nhà hoạch định vẫn phải thường xuyên xử lý những tình huống phát sinh ngoài kiểm soát để đảm bảo vận hành.

Căng thẳng địa chính trị buộc các hãng hàng không phải chuyển hướng hoặc thay đổi lịch trình trong thời gian ngắn, khiến bản đồ đường bay toàn cầu thay đổi nhanh chóng.

Khi đó, kế hoạch Chernoff và đội ngũ dành nhiều tháng hoàn thiện phải được điều chỉnh tức thì. Theo chuyên gia Stanton, các hãng hàng không lớn không chờ đợi sự cố xảy ra mới tìm cách khắc phục mà luôn chủ động dự báo và quản lý rủi ro.

Xung đột tại Trung Đông hiện tác động diện rộng đến ngành hàng không. Chernoff cho biết nhóm của ông đang liên tục ứng phó với tình hình diễn biến nhanh. Tương tự nhiều hãng bay khác, British Airways đã hủy các chuyến bay và tổ chức những chuyến hồi hương không theo lịch trình trong giai đoạn đầu của cuộc chiến.

Tuy nhiên, không phải mọi biến số đều mang tính tiêu cực. Khi đội tuyển bóng đá Anh vào chung kết Euro 2024, nhóm của Chernoff đã bố trí thêm các chuyến bay để phục vụ người hâm mộ.

Xử lý khủng hoảng chỉ là một phần nhiệm vụ, bởi hằng năm Chernoff còn tham gia kế hoạch chiến lược 5 năm, xem xét triển vọng tăng trưởng và những thay đổi của hãng. Ông ví công việc của mình như một trò chơi thú vị khi liên tục mở hộp, trộn lẫn và bắt đầu ghép lại những mảnh ghép mới.

Anh Minh (Theo CNN)