Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 52 về thanh toán không dùng tiền mặt. Theo dự thảo, có nhiều tài khoản thanh toán hợp pháp nhưng khách hàng bỏ quên, không còn nhu cầu sử dụng và không phát sinh giao dịch trong thời gian dài. Số khác là tài khoản nặc danh, mạo danh do tội phạm mở bằng giấy tờ cũ, giả.

Theo quy định hiện hành, tài khoản thanh toán bị đóng khi chủ tài khoản yêu cầu, đã chết, vi phạm các hành vi bị cấm… Đối với khách hàng tổ chức, việc này thực hiện khi họ chấm dứt hoạt động.

“Trường hợp không thỏa thuận được với chủ tài khoản thì chưa có cơ chế để xử lý”, Ngân hàng Nhà nước cho hay.

Do đó, cơ quan này đề xuất bổ sung quy định ngân hàng được đóng tài khoản không phát sinh giao dịch từ 3 năm trở lên, trừ trường hợp có thỏa thuận trước với khách hàng. Sau khi đóng tài khoản, ngân hàng theo dõi số dư còn lại để hoàn trả khi người thụ hưởng hợp pháp yêu cầu.

Ngân hàng Nhà nước cho biết mốc thời gian 3 năm trở lên dựa trên tham khảo kinh nghiệm của một số quốc gia. Ví dụ, Mỹ quy định tài khoản không hoạt động 3-5 năm được xem là tài khoản “ngủ đông” (dormant accounts) và số dư được chuyển giao cho chính quyền tiểu bang quản lý, lưu giữ như tài sản vô chủ. Khách hàng có thể lấy lại số tiền thông qua cơ quan quản lý tài sản vô chủ của tiểu bang.

Tại UAE, tài khoản không phát sinh giao dịch trên 3 năm cũng bị đưa vào danh sách riêng để theo dõi, quản lý. Sau 5 năm “ngủ đông”, ngân hàng xem xét đóng tài khoản. Toàn bộ số dư chưa có người nhận được chuyển về ngân hàng trung ương nước này. Để nhận lại, khách cần làm thủ tục chứng minh danh tính.

Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước hồi đầu năm nay, gần 87% người Việt trưởng thành (trên 18 tuổi) sở hữu tài khoản ngân hàng, và 33% số này có tiền gửi tiết kiệm trong một năm qua. Số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt mỗi năm tăng gần 59%, cao hơn gấp đôi kế hoạch.

Chiến lược tài chính toàn diện đặt mục tiêu đến năm 2030 có 95% người từ 15 tuổi trở lên sở hữu tài khoản thanh toán. Cùng với đó, thanh toán không tiền mặt gấp 30 lần GDP, và khoảng 30% người trưởng thành gửi tiết kiệm.

Phương Đông