Toyota, Honda nguy cơ vạ lây vì thương chiến Mỹ – Canada

Tổng thống Mỹ Donald Trump muốn áp thuế 50% ôtô nhập khẩu từ Canada, nhưng Toyota và Honda có thể lại là những bên phải “trả giá”.

Cuối tháng trước, trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ – Canada leo thang, Tổng thống Trump thông báo sẽ áp thuế nhập khẩu với tất cả xe hơi, xe tải và phụ tùng lên mức 50% từ ngày 1/1/2027.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo các hãng xe Nhật Bản sẽ chịu tổn thất lớn nhất. Theo các nhà phân tích Barclays, ôtô sản xuất tại Canada chiếm gần 25% doanh số Honda tại Mỹ và 17% của Toyota, cao nhất trong số các hãng xe lớn.

Vì vậy, họ có nguy cơ chịu tác động lớn nhất từ kế tăng gấp đôi mức thuế hiện tại, từ 25% lên 50% của ông Trump. Hai hãng xe Nhật từ chối bình luận.

Ngành ôtô Canada sản xuất khoảng 1,2 triệu xe mỗi năm. Trong đó, Toyota và Honda chiếm hơn ba phần tư sản lượng. Toyota đưa sang Mỹ mẫu RAV4, còn Honda xuất khẩu CR-V. Cả hai đều nằm trong nhóm SUV bán chạy nhất tại Mỹ.

Bà Julie Boote, nhà phân tích ôtô tại Pelham Smithers Associates (London), cảnh báo hai hãng có thể buộc phải đóng cửa một số dây chuyền nếu thuế 50% có hiệu lực từ ngày 1/1. “Nếu thực sự muốn phá hủy ngành ôtô Canada, bạn có thể làm điều đó bằng những mức thuế này”, bà nhận định.

Mỹ là thị trường lớn nhất của Toyota và Honda. Quan trọng hơn, đây là nơi các đối thủ Trung Quốc như BYD chưa được phép tham gia. Hiện hai hãng xe Nhật Bản đang chịu sức ép cạnh tranh lớn của xe điện Trung Quốc giá rẻ tại những thị trường như Đông Nam Á, châu Âu và Mỹ Latinh.

Nếu thuế 50% hiệu lực, Toyota và Honda nhiều khả năng sẽ tìm cách chuyển dây chuyền tại Canada sang nơi khác để sản xuất và đưa xe đến Mỹ. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng việc này không dễ dàng.

Bởi xe bán sang Mỹ thường được thiết kế theo nhu cầu và quy định riêng của thị trường này. Các nhà máy nơi khác cũng đã hoạt động gần hết công suất. “Điều đó sẽ tạo ra thay đổi lớn so với trước đây”, Seiji Sugiura, nhà phân tích cấp cao tại Tokai Tokyo Intelligence Laboratory, nhận định.

Hai nhà cung cấp ngành ôtô Nhật Bản cho biết chưa rõ điều gì sẽ xảy ra tiếp theo. Hiện họ gần như không thể lên kế hoạch, bởi chưa chắc mức thuế đề xuất có thực sự áp dụng hay không. “Chúng tôi đang cố gắng không phản ứng thái quá”, một lãnh đạo nhà cung cấp cho biết.

Ý định đánh thuế nhập khẩu 50% ôtô nhập từ Canada là ví dụ mới nhất cho thấy ngành ôtô toàn cầu phải chật vật thích nghi với chính sách thương mại của Tổng thống Trump. Trong nhiều năm, các hãng xe Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc cùng mạng lưới nhà cung cấp đã xây dựng chuỗi sản xuất trải rộng khắp Bắc Mỹ.

Họ tận dụng các hiệp định thương mại xuyên biên giới và chi phí lao động thấp tại Mexico. Nhưng bài toán giờ đã thay đổi mạnh. Thuế quan của Mỹ khiến Toyota thiệt hại khoảng 1.400 tỷ yen (8,8 tỷ USD) trong năm tài chính vừa qua.

Toyota đã lên kế hoạch đầu tư đến 10 tỷ USD trong 5 năm để mở rộng hoạt động tại Mỹ. Trong khi đó, Honda đang nỗ lực vực dậy mảng ôtô thua lỗ. Một lãnh đạo cấp cao của Honda gần đây cho biết hãng có thể không xây dựng nhà máy lắp ráp thứ tám tại Bắc Mỹ nếu các cuộc đàm phán thương mại tự do USMCA giữa Mỹ, Canada và Mexico không được gia hạn.

USMCA là phiên bản sửa đổi của Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) năm 1994 và đã hiệu lực sáu năm. Hôm 1/7, ông Trump tuyên bố không gia hạn hiệp định, khiến nó phải được xét lại thường niên. Vào 2025, Hyundai cũng cho biết phải trì hoãn các quyết định đầu tư do tương lai của USMCA bất định.

Phiên An (theo Reuters)