Giá dầu Brent giao tháng 5 đã vượt 112 USD một thùng vào cuối tuần trước. Xung đột Trung Đông bước sang tuần thứ tư khiến nhiên liệu này được dự báo tiếp tục tăng.

Trước cú sốc giá dầu, các nhà sản xuất xe điện châu Á như BYD, VinFast đang hưởng lợi, theo Bloomberg. Hai tuần qua, đại lý BYD tại Manila (Philippines) nhận được đơn đặt hàng tương đương doanh số cả tháng.

Việc tuyến đường huyết mạch của thị trường năng lượng toàn cầu gần như đóng cửa trong tháng 3 vì xung đột Trung Đông khiến châu Á – nơi nhập khẩu khoảng 40% dầu mỏ, 25% khí LNG qua eo biển này bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, theo tổ chức năng lượng độc lập Ember, châu Á sở hữu lợi thế mà châu Âu không có hồi năm 2022. Đó là, công nghệ năng lượng tái tạo, pin và xe điện hiện rẻ và dễ tiếp cận hơn nhiều so với trước đây. Ngoài ra, thay vì tốn ngoại tệ nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch, việc tự chủ sản xuất xe điện sẽ giúp giữ lại dòng tiền trong nước.

Thực tế, công cuộc chuyển đổi xe điện đã giúp giảm lượng lớn nhu cầu xăng dầu. Theo BloombergNEF, chuyển đổi xe điện trên toàn cầu giúp giảm tiêu thụ khoảng 2,3 triệu thùng dầu mỗi ngày vào 2025. Còn theo tính toán của Ember, lượng thùng dầu tiết kiệm được nhờ sử dụng xe điện là 1,7 triệu, tương đương 70% số dầu Iran xuất khẩu mỗi ngày qua eo biển Hormuz vào năm ngoái.

Daan Walter, nghiên cứu viên tại Ember, nhận định dầu mỏ là nguồn tài nguyên đặc biệt khó thay thế trong 125 năm qua, nhưng xe điện đang tạo nên lợi thế cạnh tranh mới trong 5-6 năm gần đây.

Tại nhiều quốc gia, việc triển khai phương tiện bằng điện nhanh chóng làm chậm tốc độ tăng trưởng nhu cầu dầu mỏ. Tính tới năm 2025, có 39 quốc gia ghi nhận lượng xe điện tiêu thụ chiếm trên 10% tổng doanh số, trong khi năm 2019 chỉ có 4 nước đạt tỷ lệ này. Trong đó, nhiều thị trường mới nổi vượt qua các nền kinh tế phát triển về thị phần xe điện. Chẳng hạn, thị phần xe điện tại Thái Lan, Indonesia, hay Việt Nam vượt các nước phát triển như EU (26%), Mỹ (10%) hay Nhật Bản (3%).

Tại Mỹ, thị trường xe điện cũng đang phục hồi sau một thời gian trầm lắng, khi ông Trump hủy bỏ ưu đãi với loại phương tiện này. Theo CarEdge, một nền tảng mua bán ô tô, lượng tìm kiếm về phương tiện này tăng 20% trong tuần đầu tháng 3. Nhu cầu tìm kiếm các mẫu xe phổ biến như Tesla Model Y và Chevrolet Equinox tăng gần gấp đôi.

Khi giá xăng tăng do xung đột Trung Đông trong giai đoạn đầu, Elaine Buckberg, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Salata về Khí hậu và Phát triển bền vững (Đại học Harvard), cho rằng mức này có thể chỉ ảnh hưởng đến những người đang có ý định mua xe mới. Nhưng khi giá nhiên liệu liên tục duy trì ở ngưỡng cao trong thời gian dài hơn, nhận thức của người dân với phương tiện đi lại sẽ thay đổi, bởi “xăng là mặt hàng họ mua thường xuyên”. Elaine Buckberg cho rằng sau 3-6 tháng, người tiêu dùng sẽ cân nhắc việc đổi sang loại phương tiện tiết kiệm nhiên liệu hơn, gồm xe điện.

Chuyên trang khí hậu Grist gọi mức giá 4 USD mỗi gallon xăng là “điểm bùng phát” với xe điện. Họ trích dẫn một ước tính của BloombergNEF cho biết ở mức giá trên, tổng chi phí sở hữu xe điện thấp hơn so với phương tiện chạy xăng. Điểm cân bằng phụ thuộc vào giá xăng và điện tại địa phương, nhưng cột mốc 4 USD này vẫn chính xác trong trường hợp giá điện cao hơn. Chẳng hạn tại California – nơi chi phí điện và xăng đều đắt đỏ, giá xăng vượt 5 USD mỗi gallon khiến xe điện trở thành lựa chọn tiết kiệm hơn.

Robbie Orvis, nhà phân tích tại tổ chức tư vấn Energy Innovations, cho biết người dân có xu hướng tìm kiếm phương tiện tiết kiệm năng lượng nhiều hơn mỗi khi giá nhiên liệu tăng cao, tương tự cuộc khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970 và 1980.

Tuy nhiên, Orvis chỉ ra một số rào cản làm giảm tốc độ chuyển đổi sang xe điện. Đà tăng của giá dầu khó đoán định, hạ tầng trạm sạc thiếu đồng bộ cùng tâm lý chuộng giá rẻ ban đầu của người dùng là những rào cản lớn. Thêm vào đó, người dùng có xu hướng coi trọng chi phí ban đầu hơn là lợi ích tài chính dài hạn. Giá dầu cao cũng có thể làm sụt giảm niềm tin của người tiêu dùng nói chung, khiến họ thắt chặt chi tiêu.

“Tình hình hiện tại có thể dẫn đến tình trạng giá cả tăng cao trên diện rộng”, ông Orvis nói, thêm rằng áp lực này khiến mọi người ngần ngại hơn khi mua những món đồ đắt tiền như ôtô.

Bảo Bảo (theo Ember, Grist, Bloomberg)