Bà Hillary, 63 tuổi, sống cùng chồng và con gái 22 tuổi trong căn hộ một phòng ngủ tại khu Upper West Side suốt 30 năm qua. Dù không gian chật chội, bà không có ý định chuyển đi.

Nguyên nhân là mức giá thuê tại đây là 1.300 USD một tháng, đã bao gồm tiền điện. Căn hộ của bà thuộc diện được kiểm soát giá thuê (rent-stabilized), giúp chi phí duy trì ở mức thấp trong nhiều năm.

“Tôi gọi đó là chiếc xiềng xích vàng”, bà nói. “Nếu rời đi, gia đình tôi có thể không còn chỗ ở. Nhờ căn hộ này, chúng tôi mới có thể nuôi con tại một thành phố đắt đỏ dù thu nhập hạn chế”.

Hiện khoảng 42% căn hộ tại New York thuộc diện ổn định giá thuê. Chính sách này giúp nhiều người giữ được chỗ ở nhưng tạo ra sự chênh lệch lớn về khả năng chi trả trên thị trường.

Theo dữ liệu từ Realtor.com, giá thuê trung bình tại New York trong quý I năm 2026 đạt 3.616 USD mỗi tháng, tăng 6,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, một người thuê nhà lâu năm hiện chỉ trả trung bình 1.855 USD mỗi tháng.

Nếu chuyển sang căn hộ tương đương, họ phải chi thêm khoảng 1.761 USD mỗi tháng. Nhà kinh tế học Jiayi Xu cho biết khoản chênh lệch này đồng nghĩa với việc người thuê phải kiếm thêm hơn 70.000 USD mỗi năm chỉ để duy trì tỷ lệ chi phí nhà ở an toàn.

Nếu muốn căn hộ rộng hơn, một hộ gia đình ở Manhattan cần tăng thu nhập thêm khoảng 101.800 USD mỗi năm. Tại Brooklyn, con số này hơn 84.000 USD. Khu vực ngoại ô cũng yêu cầu thêm 60.000–70.000 USD mỗi năm.

Đáng chú ý, theo Cục Điều tra Dân số Mỹ (Census Bureau), thu nhập trung bình của một hộ gia đình tại New York City hiện chỉ ở mức khoảng 81.200 USD mỗi năm. “Với phần lớn người dân, đây là khoảng cách không thể vượt qua”, bà Xu nói.

Dù giá thuê rẻ, cái giá phải trả cho “chiếc xiềng xích bằng vàng” này là chất lượng sống giảm sút. Dữ liệu từ hệ thống tiếp nhận khiếu nại 311 của thành phố cho biết những người bám trụ tại các căn hộ giá rẻ thường xuyên đối mặt với tình trạng chuột bọ, nấm mốc, hỏng hệ thống sưởi và mất nước nóng do chủ nhà từ chối nâng cấp hạ tầng vì không thể tăng giá.

Chuyên gia môi giới Nikki Beauchamp cho biết việc chuyển nhà hiện không thực tế đối với nhiều khách hàng vì họ phải trả nhiều tiền hơn mà chất lượng sống không cải thiện.

Thống kê cho thấy hơn 53% người thuê nhà tại New York đã sống trong cùng một căn hộ ít nhất 5 năm, tỷ lệ cao nhất trong 100 đô thị lớn của Mỹ. Các chuyên gia nhận định sự thiếu vắng luân chuyển này khiến nguồn cung nhà cho thuê trở nên khan hiếm, đẩy giá lên cao đối với người mới đến. Đồng thời, nó khiến các gia đình khó thích nghi với những thay đổi trong cuộc sống như kết hôn, sinh con hay chuyển việc.

Sự thiếu vắng nguồn cung nhà giá rẻ đang thúc đẩy sự dịch chuyển nhân khẩu học sâu sắc tại New York. Báo cáo của Cục Điều tra Dân số Mỹ công bố năm 2025 cho biết New York đã mất hơn 533.000 cư dân trong 4 năm qua.

Các nhà phân tích cho biết việc những người trẻ mới ra trường hoặc lập gia đình không thể tìm được nhà ở phù hợp đã gây ra làn sóng “chảy máu chất xám”. Hàng trăm nghìn người lao động trẻ đã rời khỏi New York để chuyển sang các bang lân cận hoặc những điểm đến có chi phí sống dễ thở hơn, không thu thuế thu nhập cá nhân như Texas và Florida.

Nhật Minh (Theo Realtor)