Nhiều con cái châu Á đoạn tuyệt cha mẹ

Thay vì duy trì quan hệ gia đình bằng mọi giá, ngày càng nhiều người trưởng thành ở châu Á chọn cách cắt đứt liên lạc với cha mẹ.

Bà Sunita ở Hong Kong không nghĩ có ngày con gái 25 tuổi biến mất khỏi cuộc đời mình. Các tin nhắn của bà không được trả lời, cuộc gọi bị từ chối, sau đó cô gái chặn toàn bộ liên lạc và gọi bà là “người mẹ độc hại”.

Sunita mất ngủ, không còn sức làm việc nhà và liên tục tự hỏi nguyên nhân ở đâu. Bà đã có những nỗ lực làm hòa với con nhưng không đạt kết quả. “Làm sao sống tiếp khi đứa con mình yêu thương suốt 25 năm rời bỏ mình mà không giải thích?”, bà nói.

Việc chủ động ngừng mọi liên lạc với người thân, hay còn gọi là “no contact” (cắt đứt liên lạc), từng được nhắc đến nhiều tại phương Tây. Một khảo sát của Đại học Cornell (Mỹ) cho thấy 27% từng cắt liên lạc với người thân, trong đó mối quan hệ cha mẹ và con cái là phổ biến nhất.

Tại châu Á, quyết định này lâu nay khó được chấp nhận do quan niệm về chữ hiếu. Theo khảo sát của Pew Research Center, 84% người Trung Quốc cho rằng cha mẹ phải được tôn trọng trong mọi hoàn cảnh và 88% tin con cái nên làm cha mẹ tự hào.

Tuy nhiên, quan niệm này đang thay đổi. Tờ SCMP ghi nhận tình trạng người trưởng thành chủ động ngừng liên lạc với cha mẹ ngày càng tăng tại Hong Kong và Singapore. Hồi tháng 5, tạp chí Ageing & Society công bố nghiên cứu trên 28.000 mối quan hệ cha mẹ – con cái tại Hàn Quốc, ghi nhận sự xa cách trong gia đình không còn là vấn đề riêng của phương Tây.

Tại Singapore, xung đột giữa nghĩa vụ và quyền rời bỏ gia đình đã trở thành vấn đề pháp lý. Năm 2023, nước này sửa đổi Luật Cấp dưỡng Cha mẹ, tăng cường bảo vệ những người từng bị cha mẹ bỏ rơi hoặc bạo hành. Theo CNA, khoảng một phần ba vụ việc tại Tòa Cấp dưỡng có yếu tố người con cáo buộc từng bị bỏ bê khi còn nhỏ.

Theo các chuyên gia, người trẻ hiện nay quan tâm nhiều hơn đến khái niệm “ranh giới”, “tổn thương thời thơ ấu” và sức khỏe tinh thần. Sự kiểm soát chuyện học hành, nghề nghiệp, hôn nhân vốn thường được các bậc cha mẹ giải thích là “muốn tốt cho con”, nay bị một bộ phận người trẻ xem là sự can thiệp quá mức gây tổn thương.

Các nghiên cứu về rạn nứt gia đình nhận thấy quyết định cắt đứt liên lạc thường là kết quả của nhiều năm xung đột liên quan đến cách nuôi dạy nghiêm khắc, sự thiên vị, bất đồng giá trị, tiền bạc hoặc lựa chọn hôn nhân.

Một nghiên cứu trên gần 900 cặp cha mẹ và con cái có quan hệ rạn nứt cho thấy có sự khác biệt lớn trong góc nhìn. Cha mẹ thường quy nguyên nhân do thái độ hoặc các mối quan hệ bên ngoài của con, trong khi người con nhắc đến hành vi gây tổn thương và cảm giác không được chấp nhận.

Giáo sư xã hội học Rin Reczek tại Đại học Bang Ohio (Mỹ) nhận định, xung đột thường đến từ hai cách hiểu về gia đình: một bên đề cao nghĩa vụ và sự tha thứ, bên kia coi sự an toàn cảm xúc và quyền đặt giới hạn là điều kiện tiên quyết.

Dù vậy, các nhà xã hội học cho biết việc cắt đứt liên lạc không nhất thiết kéo dài vĩnh viễn. Nghiên cứu của Đại học Cornell ghi nhận một số gia đình có thể nối lại quan hệ khi cả hai phía thay đổi cách ứng xử và nhìn nhận nguyên nhân xung đột.

Ngọc Ngân (Theo SCMP, CNA, Pew Research Center)